Στον Πύργο της Σαντορίνης, τον παραδοσιακό οικισμό στους πρόποδες του Προφήτη Ηλία, η αρχιτέκτονας Ιωάννα Τσαγκούλη και το γραφείο της This is IMDA ξανάχτισαν ό,τι είχε απομείνει από τη «δεύτερη» πλευρά ενός αρχοντικού του 1876: δύο υπόσκαφους χώρους όπου ζούσε κάποτε το υπηρετικό προσωπικό και δύο στάβλους, μαζί με ένα καινούργιο κτίσμα. Το έργο λέγεται Chaos is Calling – Harmony in Entropy, ολοκληρώθηκε το 2025 και απλώνεται σε 230 τ.μ., σε οικόπεδο 420 τ.μ. Το ιδιαίτερο; Έξω, λοξοί τοίχοι και σπασμένα επίπεδα που μοιάζουν να κινούνται. Μέσα, θόλοι και καμάρες που σε τυλίγουν σαν κέλυφος. Τις φωτογραφίες υπογράφει ο Vassilis Iliades.

Πρώτα η έρευνα, μετά το σχέδιο
Πριν από την πρώτη γραμμή, η ομάδα έψαξε σε παλιά φωτογραφικά αρχεία. Εκεί φάνηκε ότι τη δεκαετία του ’70 είχαν γίνει επεμβάσεις και προσθήκες που άλλαξαν τις όψεις και τους εσωτερικούς χώρους. Το κτίριο είχε χάσει αυτό που κάνει τον Πύργο ξεχωριστό: την ομοιογένεια, την αίσθηση ότι όλα τα σπίτια του οικισμού ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

Η αρχιτέκτονας συνδέει αυτή την ενότητα με τα χρόνια της ενετικής κυριαρχίας στο νησί, όταν τα σπίτια του οικισμού χτίζονταν χωρίς μεγάλες ταξικές διαφορές ανάμεσα τους. Γι’ αυτό και ο στόχος δεν ήταν απλώς να «καθαρίσει» το κτίριο από τις αυθαίρετες προσθήκες, αλλά να του δώσει πίσω αυτό το πνεύμα ισότητας. Και να το πει με μια καινούργια γλώσσα, που η ίδια ονομάζει «ασύμμετρη συμμετρία».

Οι φωτογραφίες της αρχικής κατάστασης, που μας έστειλε το γραφείο, δείχνουν πόσο μεγάλη ήταν η διαδρομή: ξεθωριασμένοι τοίχοι σε ώχρα, πέτρινες σκάλες, υπόσκαφοι χώροι με τον ηφαιστειακό βράχο γυμνό και χώμα στο δάπεδο. Αν σε γοητεύουν οι κατοικίες μέσα στη γη, δες και τα υπόσκαφα σπίτια στην Άνδρο που παρουσιάσαμε πρόσφατα.
Έξω: ένα «χάος» με μέτρο
Στις αυλές, τίποτα δεν ακολουθεί άξονα. Οι τοίχοι γέρνουν, τα επίπεδα σπάνε σε αιχμηρές γωνίες, οι σκάλες ανεβαίνουν ανάμεσα σε κεκλιμένες επιφάνειες. Η αρχιτέκτονας τα περιγράφει σαν «παγωμένη κίνηση», σαν να σταμάτησε το κτίριο στη μέση μιας έκρηξης. Κι όμως, δεν νιώθεις αταξία. Το χάος εδώ είναι μετρημένο και ζυγισμένο.

Τα ψηλά, λοξά τοιχώματα έχουν και πρακτικό ρόλο: κρύβουν τις αυλές από τα βλέμματα, ορίζουν γωνιές για να καθίσεις και δίνουν στον καθένα τη δική του ιδιωτικότητα, χωρίς φράχτες και κάγκελα. Η ροή είναι λαβυρινθώδης, όπως στα στενά του ίδιου του Πύργου. Δεν σου εξηγεί από πριν πού θα βγεις. Σε αφήνει να το ανακαλύψεις με τα πόδια.

24homeΒάζο-Κανάτα Παλαιωμένο Γκρι-Μπεζ Με Συρμάτινο Χερούλι 24x24x26εκ. iliadis 92114 (Χρώμα: Γκρι) - Iliadis - il_92114
sticky.grΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΑ ΜΑΥΡΟ-ΜΠΕΖ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΦΥΛΛΑ ΦΟΙΝΙΚΑ Φ11.8x10.5cm
La RedouteΑπλίκα με αρθρωτό βραχίονα από σατινέ νίκελ
sticky.grΚΑΛΑΘΙ ΚΑΣΠΩ ΨΑΘΑ ΣΕΤ/3 ΓΚΡΙ/ΜΑΥΡΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ - L:Φ26.5x18, M:Φ21x16, S:Φ16x13cm
Anesis HomeΧαλί Γούνινο Greenwich Polo Club 3125 Graphite 150x200
sticky.grΚΑΘΡΕΠΤΗΣ ΤΟΙΧΟΥ RIFFE HM4695.03 FIBER CEMENT ΓΚΡΙ 60x13x85Υεκ.
DesignPlusΒάζο Noble Ring Καφέ-Χρυσό Γυάλινο 40 εκ. 24x24x40εκ
sticky.grΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΜΠΕΖ ΚΑΘΕΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΠΡΑΣΙΝΕΣ/ΚΟΚΚΙΝΕΣ – Φ12.5x11cm
decoshop.grΕπιτραπέζιο φωτιστικό Bofel τερακότα ανοιχτό γκρι-καπέλο Teddy 33x14x54Υεκ
La RedouteΜπουκλέ αναδιπλούμενη θήκη αποθήκευσης Μ55xΠ93xΥ19cm
decoshop.grΧαλί Imperial 70/E Greyish-Blue - 200cm x 285cm
sticky.grSEMIRAMIS ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ ΜΑΥΡΟ 60x160
Μέσα: θόλοι και καμάρες που σε αγκαλιάζουν
Αν το έξω είναι αιχμηρό, το μέσα είναι μαλακό. Στους υπόσκαφους χώρους και στους παλιούς στάβλους, οι επιφάνειες καμπυλώνουν, οι θόλοι διασταυρώνονται και οι καμάρες περνούν η μία μέσα στην άλλη, σχηματίζοντας ένα ενιαίο, συνεχές κέλυφος. Το εσωτερικό δεν μιμείται το «χάος» της αυλής. Είναι, όπως λέει η ίδια, η συναισθηματική του λύση.

Στο μεγάλο υπόσκαφο, χτιστοί καναπέδες ακολουθούν την καμπύλη του τοίχου και μαζεύονται γύρω από το κέντρο του δωματίου, ενώ στο βάθος, κάτω από μια καμάρα, βρίσκεται το κρεβάτι. Στα υπνοδωμάτια, τα σταυροθόλια μοιάζουν να ανοίγουν σαν πανιά πάνω από το κεφάλι σου. Οι θόλοι και οι καμάρες είναι πανάρχαιες μορφές, και αυτό δίνει στον χώρο ρίζες: όσο καινούργιος κι αν είναι, μοιάζει να ήταν πάντα εκεί.
Σε ένα από τα δωμάτια, δύο καμάρες συναντιούνται σε μια κεντρική κολόνα και χωρίζουν τον χώρο στα δύο, χωρίς τοίχο. Κάθε κρεβάτι αποκτά τη δική του γωνιά και το δικό του παράθυρο.

Υλικά και φως
Η παλέτα είναι απαλή, σαν ξεβαμμένη από τον ήλιο: ζεστό γκρι, μπεζ και άμμος, τόσο κοντά στα χρώματα του τοπίου που το κτίριο σχεδόν χάνεται μέσα του. Η ίδια λεία, ματ επιφάνεια ντύνει τοίχους, δάπεδα, πάγκους και νιπτήρες, οπότε το μάτι δεν σκοντάφτει πουθενά. Στα μπάνια, το ντους κρύβεται πίσω από έναν καμπυλωτό τοίχο, χωρίς πόρτα και χωρίς τζάμι.

Λίγες σκούρες πινελιές, όπως οι βρύσες σε χαλκό και μαύρο ή ένας ψηλός οκταγωνικός καθρέφτης, αρκούν για να δώσουν ρυθμό. Όλα τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνει το φως.
Γιατί εδώ το φως δεν είναι απλώς μια συνθήκη. Είναι συνεργάτης. Οι γωνίες των τοίχων είναι στημένες έτσι ώστε να το «παγιδεύουν», να το αντανακλούν και να το πλάθουν όλη τη μέρα. Σε κάθε λοξή επιφάνεια σχηματίζονται έντονες ζώνες σκιάς και λάμψης, και καθώς ο ήλιος γυρίζει, το κτίριο αλλάζει πρόσωπο χωρίς να κουνηθεί τίποτα. Το βράδυ, την ίδια δουλειά κάνουν κρυφές γραμμές φωτός κάτω από τα σκαλιά και στις άκρες των τοίχων. Τον σχεδιασμό του φωτισμού τον υπογράφει επίσης η Ιωάννα Τσαγκούλη.



Λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά
Ανάμεσα στους λοξούς τοίχους κυλά νερό σε στενά κανάλια, και στις αυλές μικρές πισίνες βάζουν ένα κομμάτι γαλάζιο μέσα στο ανοιχτό γκρι. Λίγα φυτά σε μεγάλες γλάστρες, ένα αγαύι εδώ, μια μπανανιά εκεί, και τίποτα που να περισσεύει. Αν σε ενδιαφέρει η ίδια λογική σε άλλο νησί, δες και το σπίτι κάτω από τη γη στη Σίφνο.



Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι
Δεν χρειάζεσαι υπόσκαφο στη Σαντορίνη για να κρατήσεις κάτι από αυτό το έργο. Η πρώτη ιδέα είναι η έρευνα: αν ανακαινίζεις ένα παλιό σπίτι, ψάξε φωτογραφίες από το πώς ήταν παλιά. Συχνά δείχνουν ποιες προσθήκες πρέπει να φύγουν και τι αξίζει να ξαναβρεί τη θέση του. Η δεύτερη είναι το ένα υλικό: όταν τοίχοι, δάπεδο και πάγκοι έχουν τον ίδιο σοβά ή την ίδια απόχρωση, ακόμη κι ένας μικρός χώρος δείχνει ήρεμος και μεγαλύτερος.

Η τρίτη είναι οι καμπύλες. Μια στρογγυλεμένη γωνία, μια κόγχη στον τοίχο ή ένα τοξωτό άνοιγμα μαλακώνουν ένα αυστηρό δωμάτιο. Και η τέταρτη είναι το φως: πριν βάλεις φωτιστικά, πρόσεξε πού πέφτει ο ήλιος κάθε ώρα και άφησε τον να κάνει τη δουλειά του. Το βράδυ, μια κρυφή ταινία LED κάτω από ένα ράφι ή ένα σκαλί δίνει την ίδια μαγεία με πολύ λίγα.



Η ομάδα πίσω από το έργο
Το γραφείο This is IMDA της Ιωάννας Τσαγκούλη αναλαμβάνει τόσο τη μελέτη όσο και την κατασκευή. Στο Chaos is Calling υπογράφει τον σχεδιασμό, τους εσωτερικούς χώρους, τον περιβάλλοντα χώρο, τον φωτισμό, την επίβλεψη και την κατασκευή. Περισσότερα έργα του γραφείου θα βρεις στο ioannatsagkouli.com.

Αρχιτεκτονική, εσωτερικοί χώροι, περιβάλλων χώρος, φωτισμός και επίβλεψη: Ιωάννα Τσαγκούλη · Αρχιτεκτονικό γραφείο και κατασκευή: This is IMDA · Συνεργάτες: Proentasi Technical Studio · Πολιτικός και στατικός μηχανικός: George Sapiridis · Φωτογραφίες: Vassilis Iliades (Clear Line Photography) · Φωτογραφίες πριν: Ioanna Tsagkouli Architecture – This is IMDA · Πύργος, Σαντορίνη, 2023–2025.
Έκανες κι εσύ ανακαίνιση; Στείλε μας το «Πριν & Μετά» Φωτογραφίες πριν και μετά, πόσο κόστισε και τι έμαθες. Οι καλύτερες ιστορίες γίνονται αφιέρωμα στο Decoration.gr.






























