Κάποια σπίτια δεν ανακαινίζονται μόνο για να γίνουν πιο άνετα, αλλά για να συνεχίσουν να θυμούνται. Στην Άνω Μερά της Μυκόνου, στο ήσυχο χωριό της ενδοχώρας, η αρχιτέκτονας Dimitra Rafa και το γραφείο της, η Rafa-Architecture, ανακαίνισαν ένα οικογενειακό κυκλαδίτικο σπίτι της δεκαετίας του 1960. Το έργο λέγεται Myconian Mythodea, έχει 100 τ.μ. σε οικόπεδο 400 τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2023 και φέτος βραβεύτηκε στα BIG SEE Architecture Awards 2026, στην κατηγορία ανακαίνισης κατοικίας. Αυτό που το κάνει ξεχωριστό δεν είναι η πολυτέλεια, αλλά ο σεβασμός: οι λευκοί όγκοι με τους οποίους μεγάλωσαν οι ιδιοκτήτες του είναι ακόμη εκεί.
Τις φωτογραφίες του έργου υπογράφει το Ventouris Photography. Στη σελίδα του γραφείου υπάρχουν και ζευγάρια φωτογραφιών πριν και μετά, μερικά από τα οποία δημοσιεύουμε εδώ. Δείχνουν καλύτερα από κάθε περιγραφή πόσα άλλαξαν στο σπίτι και πόσα κράτησε από τον εαυτό του.
Ένα σπίτι γεμάτο μνήμες
Πριν την ανακαίνιση, ήταν ένα απλό νησιώτικο σπίτι: ασβεστωμένοι τοίχοι, μικρά παράθυρα με μπλε κουφώματα, μια τσιμεντένια αυλή και μια μπουκαμβίλια στη γωνία. Για τους ιδιοκτήτες του, όμως, ήταν πολύ περισσότερα από τέσσερις τοίχους. Ήταν το σπίτι των παιδικών τους αναμνήσεων.
Γι’ αυτό ο βασικός στόχος δεν ήταν να φτιαχτεί κάτι καινούργιο, αλλά να μείνει ζωντανή η συναισθηματική ουσία των αρχικών κυκλαδίτικων όγκων. Οι λευκοί κύβοι, σε διαφορετικά ύψη, κράτησαν τη θέση και τις στρογγυλεμένες γωνίες τους. Όπως γράφαμε και για την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, όλη η δύναμη βρίσκεται στην απλότητα: καθαρά σχήματα, λευκό, φως και σκιά. Η ανακαίνιση έδωσε στο σπίτι μεγαλύτερα παράθυρα με λεπτά πλαίσια σε γκριζοπράσινο τόνο, που καδράρουν τους λόφους γύρω, και χαμηλά φωτιστικά τοίχου που το βράδυ κάνουν τους όγκους να λάμπουν σαν φανάρια.
Μια νέα ροή σε 100 τετραγωνικά
Μέσα, το γραφείο έδωσε στο σπίτι μια σύγχρονη ροή χωρίς να αλλάξει τον χαρακτήρα του. Στα 100 τ.μ. χωράνε πλέον δύο υπνοδωμάτια, το καθένα με το δικό του μπάνιο, μια κουζίνα και ένα καθιστικό, ενώ η ζωή απλώνεται και έξω, σε μια αυλή με πισίνα και υπαίθρια τραπεζαρία. Η παλιά κουζίνα, με τα μπλε δοκάρια στο ταβάνι, τα ντουλάπια στον τοίχο και την κουρτίνα κάτω από τον πάγκο, έδωσε τη θέση της σε μια ήσυχη, σύγχρονη εκδοχή της νησιώτικης κουζίνας.
Ο νεροχύτης κάθεται σε έναν χτιστό πάγκο με ανοιχτά ράφια για τα πιάτα, όπως στις παλιές κουζίνες των νησιών. Δίπλα του, τα ντουλάπια σε γκρι-μπλε απόχρωση με σκούρο πάγκο φέρνουν μια διακριτική νότα χρώματος, που θυμίζει από μακριά το μπλε του παλιού σπιτιού. Δύο ψηλές κόγχες στον τοίχο αρκούν για διακόσμηση.
Στην τραπεζαρία, ένα ξύλινο τραπέζι με ξύλινες καρέκλες στέκεται κάτω από ένα ταβάνι με ξύλινα δοκάρια και καλάμια, μια ανάμνηση της παραδοσιακής στέγης. Δύο πλεκτά κρεμαστά φωτιστικά με οργανικό σχήμα ζεσταίνουν το φως. Στο δάπεδο, εξάγωνα πλακάκια με μοτίβα απλώνονται σαν χαλί κάτω από το τραπέζι και σβήνουν σιγά σιγά μέσα στο λείο δάπεδο.
Υλικά που ηρεμούν
Η παλέτα των υλικών είναι μικρή και παραδοσιακή: ξύλο, τσιμεντοκονία και πλεκτά υφάσματα, μαζί με έπιπλα φτιαγμένα κατά παραγγελία και προσεκτικά επιλεγμένο φωτισμό. Ο στόχος, όπως τον περιγράφει το γραφείο, είναι η ηρεμία και η αυθεντικότητα. Οι τοίχοι έχουν απαλή υφή και ζεστό χρώμα της άμμου, και το φως, φυσικό ή τεχνητό, γλιστρά πάνω τους χωρίς έντονες αντιθέσεις.
Στο ένα υπνοδωμάτιο, το κρεβάτι πατά σε χτιστή βάση, όπως στα παλιά νησιώτικα σπίτια, και κοιτάζει ένα μεγάλο τετράγωνο παράθυρο που καδράρει τον ήλιο καθώς δύει πίσω από τους λόφους. Ένα κρεμαστό φωτιστικό μπάλα δίπλα στο κρεβάτι παίρνει τη θέση του πορτατίφ και αφήνει ελεύθερο τον χώρο.
Στο δεύτερο υπνοδωμάτιο, ένα πλαίσιο από φυσικό ξύλο κρατά έναν μεγάλο στρογγυλό καθρέφτη πάνω από τον νιπτήρα και χωρίζει διακριτικά τη γωνιά του από τον χώρο του ύπνου. Από την ανοιχτή πόρτα φαίνεται η τραπεζαρία, και τα εξάγωνα πλακάκια συνεχίζουν και εδώ, δένοντας τα δωμάτια μεταξύ τους.
Πίσω από τον καθρέφτη, ένας στρογγυλός νιπτήρας σε χρώμα τερακότας κάθεται σε έναν λείο πάγκο, με βρύση σε χάλκινο τόνο. Είναι μια μικρή λεπτομέρεια, που δείχνει πώς ένα ζεστό χρώμα αρκεί για να ζωντανέψει έναν ανοιχτόχρωμο χώρο.
Μπάνια σαν γλυπτά
Η μεγαλύτερη αλλαγή φαίνεται στα μπάνια. Το παλιό μπάνιο ήταν ένα μικρό δωμάτιο με πλακάκια, ένα σπιράλ ντους και ένα παράθυρο με μπλε πλαίσιο, απλώς λειτουργικό. Σήμερα, ο πάγκος του νιπτήρα μοιάζει πλασμένος με το χέρι: καμπυλώνει, γίνεται ράφι και ενώνεται με τον τοίχο.
Πάνω από τον πάγκο, ένας καθρέφτης με κυματιστό περίγραμμα φωτίζεται από πίσω και αφήνει στον τοίχο ένα απαλό, χρυσαφένιο φως. Η τουαλέτα κρύβεται πίσω από ένα τοξωτό άνοιγμα, ντυμένο με σκούρα επένδυση με υφή πέτρας, μια δυνατή αντίθεση με το λευκό που κάνει τον μικρό χώρο να μοιάζει με σπηλιά.
Η αυλή, η πισίνα και η κουζίνα έξω
Πριν, ο κήπος ήταν ένα ξερό κομμάτι γης με χώμα, ένα τσιμεντένιο μονοπάτι και ξερολιθιές γύρω γύρω. Σήμερα, εδώ περνά η καλοκαιρινή ζωή του σπιτιού.
Δίπλα στην πισίνα, μια ξύλινη πέργκολα σκιάζει μια υπαίθρια τραπεζαρία με χτιστό καναπέ, μαξιλάρια και ένα οβάλ τραπέζι. Λίγο πιο πέρα, η εξωτερική κουζίνα έχει χτιστούς πάγκους, νεροχύτη και έναν λευκό χτιστό φούρνο με ψηλή καμινάδα. Καμπυλωτοί λευκοί τοίχοι με μικρά τετράγωνα ανοίγματα κλείνουν τη γωνιά χωρίς να κρύβουν τη θέα στην ύπαιθρο της Άνω Μεράς, ενώ οι ξερολιθιές συνεχίζουν να ορίζουν το οικόπεδο.
Τι κρατάμε για το σπίτι
Το Myconian Mythodea δείχνει ότι μια ανακαίνιση δεν χρειάζεται να σβήσει το παρελθόν για να κάνει ένα σπίτι πιο άνετο. Πριν γκρεμίσεις οτιδήποτε, σκέψου τι αγαπάς στο σπίτι σου: ένα ταβάνι με δοκάρια, ένα παλιό πάτωμα, μια κόγχη στον τοίχο. Αυτά του δίνουν ταυτότητα και αξίζει να μείνουν.
Διάλεξε λίγα υλικά που μιλούν μόνα τους: ξύλο, σοβάς με υφή και ένα ζεστό χρώμα, όπως η τερακότα, αρκούν για έναν χώρο με χαρακτήρα. Τα χτιστά στοιχεία, ένας πάγκος, ένα κρεβάτι, μια κόγχη, κάνουν το σπίτι πιο ήσυχο, γιατί θέλουν λιγότερα έπιπλα. Και αν θέλεις να φέρεις κάτι από αυτή την αίσθηση και σε ένα διαμέρισμα της πόλης, δες τις μεσογειακές ιδέες διακόσμησης που ταιριάζουν σε κάθε σπίτι.
Η ομάδα πίσω από το έργο
Η Rafa-Architecture είναι γραφείο αρχιτεκτονικής και εσωτερικού σχεδιασμού με έδρα την Αθήνα, με γραφεία στη Γλυφάδα και στον Άγιο Δημήτριο. Το ίδρυσε η αρχιτέκτονας Dimitra Rafa και σχεδιάζει κατοικίες, ξενοδοχεία, καταστήματα, ανακαινίσεις και έπιπλα, με τον άνθρωπο και την ευεξία στο κέντρο. Η δουλειά του πατά στις αξίες της ελληνικής μεσογειακής ζωής: για το γραφείο, η αληθινή πολυτέλεια δεν είναι η υπερβολή, αλλά το πώς σε κάνει να νιώθεις ένας χώρος. Περισσότερα έργα θα βρεις στο rafa-architecture.com και στο Instagram @rafa_architecture.
Αρχιτεκτονική και εσωτερικός σχεδιασμός: Rafa-Architecture (Dimitra Rafa) · Πελάτης: ιδιώτης · Επιφάνεια: 100 τ.μ. σε οικόπεδο 400 τ.μ. · Φωτογραφίες: Ventouris Photography · Φωτογραφίες πριν: Rafa-Architecture · Άνω Μερά, Μύκονος, 2023.
