Στον παραδοσιακό οικισμό του Απερίου, στην Κάρπαθο, δύο παλιά κτίσματα που στέκονταν το ένα δίπλα στο άλλο έγιναν ένα σπίτι. Το αθηναϊκό γραφείο A&M Architects ανέλαβε την καθ’ ύψος επέκταση και τον νέο εσωτερικό σχεδιασμό ενός λιθόκτιστου σπιτιού από πριν το 1955 και μιας προσθήκης από σκυρόδεμα του 1977, σε οικόπεδο 127 τ.μ. Το Aperi Residence ολοκληρώθηκε το 2024 και το ενδιαφέρον του είναι διπλό: απ’ έξω μοιάζει σαν να ήταν πάντα εκεί, με λευκούς τοίχους και γαλάζια ξύλινα παντζούρια, ενώ μέσα η καρπάθικη μουσάντρα γίνεται ένα ελαφρύ, ανοιχτό πατάρι.
Δύο κτίσματα, μία γλώσσα
Πριν από την ανακαίνιση, το πέτρινο σπίτι και η τσιμεντένια προσθήκη ήταν δύο ανεξάρτητα κτίσματα, με διαφορετική κατασκευή και διαφορετική ηλικία. Ο στόχος της ομάδας ήταν να τα ενώσει σε μια συνεκτική σύνθεση, να αξιοποιήσει καλύτερα τον χώρο και να αναβαθμίσει το σπίτι αισθητικά και λειτουργικά, χωρίς να χαθεί η ταυτότητα του οικισμού.
Στην πρόσοψη οι δύο όγκοι διαβάζονται ακόμη: ένας χαμηλότερος με κεραμοσκεπή και ένας ψηλότερος, κυβικός, με κορνίζα ανάμεσα στους ορόφους. Τους δένουν όμως τα ίδια στοιχεία: το υπόλευκο που χαρακτηρίζει την περιοχή, τα λευκά πλαίσια γύρω από τα ανοίγματα, τα γαλάζια ξύλινα παντζούρια και τα διακοσμητικά κορνιζώματα στα τελειώματα της στέγης. Από ψηλά φαίνεται και η αυλή, με το πλακόστρωτο με τους ασπρισμένους αρμούς και τη βεράντα με τα σχεδιαστά πλακάκια.
Η μουσάντρα, με σύγχρονη ματιά
Η μουσάντρα είναι το ανοιχτό πατάρι που συναντά κανείς στα παραδοσιακά σπίτια της Καρπάθου. Οι αρχιτέκτονες δεν την αντέγραψαν, αλλά την ξαναδιάβασαν με σύγχρονη ματιά, σε έναν διακριτικό διάλογο παλιού και νέου. Ο νέος όροφος πατά σε μια σύμμικτη κατασκευή από χαλυβδόφυλλα και σκυρόδεμα, που εξασφαλίζει ομαλή συνέχεια και άνετη κίνηση ανάμεσα στα επίπεδα.
Στο καθιστικό αυτό φαίνεται καθαρά. Ο χώρος ανοίγει σε διπλό ύψος και από πάνω του κοιτάζει ένα ξύλινο πατάρι με κιγκλίδωμα από ξύλο και ψάθα. Ακόμη πιο ψηλά, τα ξύλινα ζευκτά της στέγης μένουν εμφανή και ζεσταίνουν τον λευκό χώρο. Τρία μαύρα πλεκτά φωτιστικά κρέμονται σε διαφορετικά ύψη και γεμίζουν το κενό ανάμεσα στα δύο επίπεδα.
Από το πατάρι, η ματιά περνά πάνω από το ξύλινο κιγκλίδωμα και φτάνει στα ψηλά, στενά παράθυρα του απέναντι τοίχου. Ένα μεγάλο λευκό φωτιστικό με ανάγλυφη υφή κρέμεται από τα δοκάρια, μια ράγα με σποτ φωτίζει όπου χρειάζεται και ένα πάνελ από ψάθα στο πλάι κρατά τον διάλογο με το κιγκλίδωμα.
esmarketΦωτιστικό Κρεμαστό ArteLibre GUN Πολύφωτο Μαύρο/Λευκό Μέταλλο/Γυαλί 85x67cm
sticky.grΜαξιλάρι Καναπέ Συνθετική Γούνα 45x45cm Σε 4 Χρώματα
esmarketΣετ Τραπεζαρία Κήπου ArteLibre QUITO Γκρι/Μαύρο Μέταλλο/Rattan/Γυαλί Με 6 Καρέκλες 14990460
decoshop.grIlida φωτιστικό επιτραπέζιο 26x26x59cm κεραμικό κεραμιδί γκρι λινό μπεζ
sticky.grTUIL ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΟ ΜΑΞΙΛΑΡΙ 45x45 ΥΦΑΣΜΑ ΑΝΘΡΑΚΙ ΚΕΡΑΜΙΔΙ POLYESTER
decoshop.grΤραπεζαρία με Καρέκλες Julita μαύρο και Τραπέζι Prestone oak 70x70x75εκ Σετ 3τεμ
Anesis HomeSupergreens Φωτιστικό Οροφής Bamboo "Palm" Εκρου 41x41x64 εκ.
sticky.grMINTONI ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΟ ΜΑΞΙΛΑΡΙ 45x45 ΒΕΛΟΥΔΟ ΜΑΥΡΟ ΧΡΥΣΟ
esmarketΚαρέκλα Κήπου ArteLibre LISBON Μπλε/Μπαμπού Αλουμίνιο/Ύφασμα 50x58x77cm
La RedouteΚρεμαστό φωτιστικό από πλεκτό μπαμπού
sticky.grMARE ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΟ ΜΑΞΙΛΑΡΙ 50x50cm ΥΦΑΣΜΑ ΜΕΝΤΑ ΛΕΥΚΟ
esmarketΣκαμπό ArteLibre KINTAMPO Μπεζ/Μαύρο Αλουμίνιο/Rattan 55x58x108cm
Ένα καθιστικό για πολλούς
Στη γωνία του καθιστικού, ένας γωνιακός καναπές σε ξύλινη βάση, με γκρι μαξιλάρια, παίρνει τη θέση πολλών μικρών επίπλων. Τα μαξιλάρια σε χρώμα τερακότας ζωντανεύουν τον λευκό τοίχο, μια μικρή κόγχη σπάει την επιφάνεια και δύο στρογγυλά ξύλινα τραπεζάκια, το ένα μέσα στο άλλο, εξυπηρετούν χωρίς να πιάνουν χώρο. Στο δάπεδο, μεγάλες πλάκες σε χρώμα άμμου κρατούν την ίδια ήρεμη παλέτα ως την κουζίνα.
Μια κουζίνα σε φασκόμηλο και ξύλο
Η κουζίνα έχει τον χαρακτήρα ενός σπιτιού στο χωριό, χωρίς να γίνεται ρετρό. Τα κάτω ντουλάπια, σε απαλό πράσινο του φασκόμηλου, έχουν ταμπλαδωτές πόρτες και μαύρα χερούλια, ενώ τα πάνω είναι ξύλινα, με τζάμι και ανοιχτά ράφια για τα πιατικά. Ο πάγκος και η πλάτη είναι λευκά με γκρι νερά και ο απορροφητήρας λευκός, με ξύλινο τελείωμα.
Ένα μακρύ λευκό ράφι πάνω από τον νεροχύτη φιλοξενεί μπλε-λευκές πορσελάνες και μικρά μεταλλικά σκεύη, σαν μια μικρή συλλογή. Δίπλα στα παράθυρα, ένα στρογγυλό ξύλινο τραπέζι με πράσινες ξύλινες καρέκλες, κάτω από ένα μαύρο μεταλλικό φωτιστικό, γίνεται η καθημερινή γωνιά για πρωινό και κουβέντα.
Ψάθα και ξύλο στο υπνοδωμάτιο
Στο υπνοδωμάτιο, ένα ψηλό ξύλινο πλαίσιο με φύλλα ψάθας στέκεται πίσω από το κρεβάτι και λειτουργεί σαν ένα μεγάλο κεφαλάρι με υφή. Αντί για πορτατίφ, δύο πλεκτά κρεμαστά φωτιστικά κατεβαίνουν δεξιά και αριστερά του κρεβατιού. Ο τοίχος σε ζεστό ροζ-μπεζ, τα λευκά κλινοσκεπάσματα και τα μπλε μαξιλάρια δένουν με τα γαλάζια της πρόσοψης.
Βεράντα, πέργκολα και κολωνάκια
Η νέα στέγη και η υπάρχουσα ταράτσα πήραν θερμομόνωση και στεγάνωση και καλύφθηκαν με κεραμίδια γαλλικού τύπου. Στην αυλή, χτιστά καθιστικά και παραδοσιακά κολωνάκια ολοκληρώνουν τη σύνθεση. Όπως σημειώνει το γραφείο, είναι στοιχεία που έχουν εκλείψει από τις σύγχρονες κατασκευές, γιατί η τεχνική τους είναι πια δυσεύρετη. Στις φωτογραφίες ξεχωρίζουν στο λευκό στηθαίο της βεράντας.
Η βεράντα είναι στην ουσία ένα ακόμη δωμάτιο. Το δάπεδο έχει σχεδιαστά πλακάκια σε μπεζ και γκρι-μπλε, ένα μακρύ ξύλινο τραπέζι με μπλε μεταλλικές καρέκλες στέκεται κάτω από μια λεπτή πέργκολα και κατά μήκος του τοίχου τρέχει ένας χτιστός πάγκος με λευκά μαξιλάρια και μπλε διακοσμητικά. Από εδώ φαίνονται ο κόκκινος τρούλος μιας εκκλησίας του χωριού και οι λόφοι γύρω από το Απέρι.
Οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά: τα γαλάζια παντζούρια ανοίγουν στα βαθιά ανοίγματα, μικρά λευκά φωτιστικά τοίχου ρίχνουν το φως προς τα κάτω και δύο επιτραπέζια φωτιστικά από ριγέ γυαλί στέκονται στο τραπέζι.
Το σούρουπο, με τα φώτα αναμμένα, το στηθαίο φωτίζεται από μέσα και η πρόσοψη μοιάζει με φανάρι πάνω από το πλακόστρωτο.
Τι κρατάμε για το σπίτι
Το Aperi Residence δείχνει ότι ένα σπίτι από κομμάτια διαφορετικών εποχών δεν χρειάζεται να κρύψει την ιστορία του για να γίνει ενιαίο. Αρκεί μια κοινή γλώσσα: ίδιο χρώμα στους τοίχους, ίδια πλαίσια στα ανοίγματα, ίδια παντζούρια. Το ίδιο ισχύει και μέσα: ένα χρώμα και ένα υλικό που επαναλαμβάνονται δένουν δωμάτια που έγιναν σε διαφορετικές φάσεις.
Αν έχεις ψηλό ταβάνι, ένα πατάρι με ελαφρύ κιγκλίδωμα από ξύλο και ψάθα κερδίζει χώρο χωρίς να βαραίνει. Ένα ψάθινο πάνελ πίσω από το κρεβάτι μπορεί να γίνει ένα από τα πιο όμορφα πρωτότυπα κεφαλάρια κρεβατιού, ενώ ένας χτιστός καναπές με λίγα διακοσμητικά μαξιλάρια σε ένα δυνατό χρώμα αρκεί για να ζωντανέψει μια λευκή γωνιά. Και στη βεράντα, μια πέργκολα με μακρύ τραπέζι και πάγκο κατά μήκος του τοίχου τη μετατρέπει σε τραπεζαρία για όλο το καλοκαίρι.
Η ομάδα πίσω από το έργο
Η A&M Architects ιδρύθηκε το 1983 στην Αθήνα από τον Μιχάλη Μαυρολέων και τον Άντυ Αλεξιάδη. Σήμερα είναι ένα γραφείο 70 ανθρώπων με έξι υπηρεσίες κάτω από την ίδια στέγη, από την αρχιτεκτονική και το interior design ως τη διαχείριση έργου και κατασκευής, και σχεδιάζει κατοικίες, ξενοδοχεία, κτίρια γραφείων και χώρους μικτής χρήσης. Στην Κάρπαθο έχει σχεδιάσει και τις υπόσκαφες Sheltered Villas. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο am-architects.com και στο Instagram @amarchitects_.
Αρχιτεκτονική, interior design, project και construction management: A&M Architects · Υπεύθυνοι έργου: Μιχάλης Μαυρολέων, Μαρίκα Μαυρολέων, Αναστάσιος Κουκούτσης, Παντελής Τάτσος · Ομάδα σχεδιασμού: Έφη Ζωγράφου, Κυριάκος Κυριακόπουλος · Interior design: Ολίβια Στάθη, Αθηνά Μητροπούλου, Ειρήνη Ζντράβκοβ · Project και construction management: Θεοχάρης Σταματιάδης, Μανώλης Ματθαίος · Quantity surveyor: Ντένια Αρβανίτη · 3D visuals: Κατερίνα Παπαμιχάλη · Η/Μ μελέτες: IT KV Consulting Engineers · Φωτογραφίες: AYLO Studio · Απέρι, Κάρπαθος, 2024.
