Ένα σπίτι κάτω από τη γη στη Σίφνο: το Within the Earth του Alexandre Pavlidis

Στη Σίφνο, σε μια πλαγιά με πεζούλες που κατεβαίνει προς τη θάλασσα, ο αρχιτέκτονας Alexandre Pavlidis έφτιαξε ένα σπίτι που σχεδόν δεν το βλέπεις. Το Within the Earth, ή «Φυσικά», είναι μια κατοικία 450 τ.μ. σε οικόπεδο δέκα στρεμμάτων, που πήρε τη θέση ενός παλιού πέτρινου τοίχου αντιστήριξης και απλώνεται κάτω από τη γη. Ο σχεδιασμός ξεκίνησε το 2018 και το σπίτι ολοκληρώθηκε το 2025. Από μακριά, το μόνο κτίσμα που ξεχωρίζει στην πλαγιά είναι ένα παλιό λευκό μαντρί.

Ο Pavlidis ίδρυσε το γραφείο του το 2018. Έχει έδρα το Παρίσι και δουλεύει σε Γαλλία, Ελλάδα, Ελβετία και Ιταλία, με τη Σίφνο να έχει ιδιαίτερη θέση στα έργα του. Τις φωτογραφίες υπογράφουν ο Simone Bossi και ο ίδιος ο αρχιτέκτονας.

Ένα σπίτι στη θέση μιας ξερολιθιάς

Το όνομα «Φυσικά» βγαίνει από τη λέξη φύσις, που σημαίνει τη φύση αλλά και την ουσία ενός πράγματος. Αυτή η διπλή σημασία είναι όλη η ιδέα του έργου: να μείνει ανέγγιχτος ο χαρακτήρας του τόπου και ταυτόχρονα να αναδειχθεί αυτό που κάνει τη συγκεκριμένη πλαγιά ξεχωριστή.

Οι πεζούλες των Κυκλάδων δεν είναι διακοσμητικές. Οι ξερολιθιές κρατούν το χώμα και το νερό, και χωρίς αυτές ελάχιστα φυτά θα επιβίωναν σε ένα τόσο ξερό και εκτεθειμένο έδαφος. Αντί να ακουμπήσει ένα νέο κτίριο πάνω στην πλαγιά, ο αρχιτέκτονας αντικατέστησε έναν από τους υπάρχοντες τοίχους με το ίδιο το σπίτι. Το χώμα της εκσκαφής έμεινε στο οικόπεδο: με αυτό ξαναφτιάχτηκαν οι πεζούλες και σκεπάστηκε η στέγη με ένα παχύ στρώμα γης. Γύρω από το σπίτι φυτεύτηκαν πολλά δέντρα, για να δέσει ακόμη περισσότερο με τα χωράφια της περιοχής.

Πολυθρόνα σύνθεσης από vintage βελούδο κοτλέ Μ95xΠ80xΥ71cm

Δες το προϊόν

Vintage πολυθρόνα Μ81xΠ77xΥ81cm

Δες το προϊόν

Η κάθοδος μέσα στη γη

Η είσοδος είναι μια σκάλα που ανοίγει στα πόδια του παλιού μαντριού και κατεβαίνει ανάμεσα σε δύο ψηλούς πέτρινους τοίχους. Με κάθε σκαλί ο εκτυφλωτικός ήλιος των Κυκλάδων μένει πίσω, ο αέρας δροσίζει και δεν μπορείς να μαντέψεις τι θα βρεις στο τέλος. Το σπίτι δεν φανερώνεται μονομιάς.

Κάτω από την επιφάνεια, οι χώροι οργανώνονται σαν στοές σκαμμένες σε λατομείο. Μεγάλοι πέτρινοι όγκοι σηκώνουν την πλάκα από μπετόν και το χώμα από πάνω, και μέσα τους κρύβουν τους βοηθητικούς χώρους. Ανάμεσά τους, οι κύριοι χώροι μένουν ανοιχτοί και συνεχόμενοι. Στην αρχή η διάταξη των όγκων μοιάζει τυχαία, όμως με διαδοχικά στενέματα και ανοίγματα σε οδηγεί προς τα μεγάλα παράθυρα που κοιτάζουν τα νησιά στον ορίζοντα.

Πέτρα, μπετόν και ζεστό ξύλο δρυός

Στο καθιστικό, ένας χαμηλός καναπές και ένα ξύλινο τραπεζάκι στέκονται ανάμεσα σε πέτρινους πεσσούς, ενώ από ένα τζάμι φαίνεται ένα αίθριο με ελιά. Η παλέτα είναι σκόπιμα ωμή και ορυκτή: η τοπική πέτρα είναι το βασικό υλικό, σε φέροντα στοιχεία και επιφάνειες, και το εμφανές μπετόν περιορίστηκε στο ελάχιστο που ζητά ο αντισεισμικός κανονισμός.

Τη ζεστασιά τη φέρνει η δρυς. Τα κουφώματα και τα έπιπλα, σχεδιασμένα ειδικά για το σπίτι, είναι από ξύλο δρυός και μαλακώνουν τον μονολιθικό χαρακτήρα των χώρων. Στην κουζίνα, μια ξύλινη νησίδα και μια κόγχη με ράφια μοιάζουν να έχουν χτιστεί μέσα στην ξερολιθιά.

Η τραπεζαρία στέκεται μπροστά σε μια μεγάλη τζαμαρία. Τα μεγάλα παράθυρα του σπιτιού γλιστρούν ολόκληρα μέσα στους τοίχους, έτσι όταν ανοίγουν δεν μένει κανένα όριο ανάμεσα στο μέσα και το έξω, μόνο η θάλασσα απέναντι.

Φως που έρχεται από ψηλά

Σε ένα σπίτι κάτω από τη γη, το φως είναι το πιο πολύτιμο υλικό. Αίθρια, φεγγίτες και κυκλικά ανοίγματα στη στέγη φέρνουν τον ήλιο βαθιά μέσα στην κάτοψη, και η ατμόσφαιρα αλλάζει από ώρα σε ώρα. Ανάμεσα στους όγκους εμφανίζονται χώροι με καθαρή γεωμετρία και συμμετρία: ένα τετράγωνο αίθριο με μια ελιά που τα κλαδιά της κουνιούνται με το αεράκι και μια λεκάνη νερού κάτω από έναν φεγγίτη, που αντανακλά τον ήλιο στο ταβάνι.

Σε ένα άλλο σημείο, ένα κυκλικό άνοιγμα στην οροφή αφήνει τον ήλιο να σχηματίσει έναν φωτεινό κύκλο που μετακινείται όσο περνά η μέρα. Είναι μικρές στιγμές ησυχίας μέσα σε έναν κόσμο από πέτρα.

Δροσιά χωρίς υπερβολές

Το θαμμένο σπίτι είναι και μια έξυπνη απάντηση στο κλίμα των Κυκλάδων. Το παχύ στρώμα χώματος το προστατεύει από τη ζέστη του καλοκαιριού, ενώ η πέτρα και το μπετόν έχουν μεγάλη θερμική αδράνεια: κρατούν τη δροσιά της νύχτας για όλη τη μέρα. Τα αίθρια δημιουργούν φυσικά ρεύματα αέρα στο εσωτερικό.

Η πρόσοψη τραβιέται βαθιά προς τα μέσα, ώστε ο ήλιος να μη χτυπά απευθείας τα τζάμια και οι χώροι να μη ζεσταίνονται. Η ίδια εσοχή χαρίζει σε κάθε υπνοδωμάτιο τη δική του ιδιωτική υπαίθρια γωνιά, με θέα στο Αιγαίο.

Πολυθρόνα με λεπτή μπουκλέ ταπετσαρία Μ101xΠ82xΥ82cm

Δες το προϊόν

Πολυθρόνα Περιστρεφόμενη Club Cow Γούνα Καφέ 59x61x81εκ.

Δες το προϊόν

Πεζούλες για να ζεις έξω

Οι κοινόχρηστοι υπαίθριοι χώροι απλώνονται κατά μήκος της πλαγιάς, όπως οι αγροτικές πεζούλες. Είναι στενοί και μακριοί, κι έτσι μένεις πάντα κοντά στη θέα, στο χώμα και στα φυτά. Στο κάτω επίπεδο, μια μακρόστενη πισίνα ακολουθεί την ίδια γραμμή, ενώ πέτρινοι πεσσοί και ένα στέγαστρο από μπετόν δίνουν σκιά.

Πολυθρόνα από βελούδο και ψάθα Π59cm

Δες το προϊόν

Πολυθρόνα XL από βελούδο κοτλέ Μ106xΠ144xΥ79cm

Δες το προϊόν

Αγρωστώδη, ελιές και μεσογειακοί θάμνοι φυτρώνουν μπροστά στις ξερολιθιές και θα πυκνώνουν με τα χρόνια. Αν σου αρέσει αυτή η αισθητική, θα βρεις κι άλλες ιδέες στις μεσογειακές ιδέες διακόσμησης που έχουμε συγκεντρώσει.

Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι

Το Within the Earth είναι ένα σπάνιο έργο, όμως η λογική του χωράει και σε ένα συνηθισμένο σπίτι. Πρώτα, λίγα και αληθινά υλικά: πέτρα, ξύλο, σοβάς, χωρίς πολλά χρώματα και μοτίβα, όπως σε ένα warm minimal σπίτι με γήινη παλέτα. Έπειτα, το φως από ψηλά: σε έναν σκοτεινό διάδρομο ή ένα μπάνιο, ένας φεγγίτης ή ένας ανοιχτόχρωμος τοίχος απέναντι από το παράθυρο κάνει μεγάλη διαφορά.

Τρίτο, η σκιά πριν από τον κλιματισμό: μια πέργκολα ή μια τέντα που κρατά τον ήλιο έξω από τα τζάμια δροσίζει το σπίτι με τον πιο φυσικό τρόπο. Και τέλος, ένα δέντρο που φαίνεται από μέσα, έστω μια ελιά σε μεγάλη γλάστρα στο μπαλκόνι, αλλάζει τη διάθεση κάθε δωματίου.

Πολυθρόνα υφασμάτινη με 42% μαλλί και πόδια από δρύινο ξύλο Sanami Μ73xΠ83xΥ72cm

Δες το προϊόν

Περιστρεφόμενη πολυθρόνα από υφασμάτινο βελούδο με βάση από επένδυση καρυδιάς Μ67xΠ73cm

Δες το προϊόν

Ο αρχιτέκτονας

Ο Alexandre Pavlidis σπούδασε στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάνης (EPFL) και δούλεψε με τον Rem Koolhaas στο OMA και με τον David Chipperfield. Δίδαξε τρία χρόνια στη σχολή αρχιτεκτονικής ENSA Paris-Val de Seine και το 2024 διακρίθηκε στα βραβεία Europe 40 Under 40 ανάμεσα στους πιο πολλά υποσχόμενους νέους αρχιτέκτονες. Το γραφείο του, που παλιότερα λεγόταν Office Muto, θέλει μια αρχιτεκτονική που «δεν μιλά πολύ» και χτίζεται για να γερνά όμορφα. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο alexandrepavlidis.com και στο Instagram @alexandrepavlidis.

Αρχιτεκτονική: Alexandre Pavlidis Architect · Κατασκευή: Ιωάννης Γαλειφός · Κουφώματα και υαλοπίνακες: Sylor – Wooden Solutions · Δάπεδα, πέτρα και σκάλες: Κώστας Γεωργούλης · Πισίνα: Crystal Pools · Φωτισμός: VK Leading Light · Ηλεκτρολογικά και εξωτερικός φωτισμός: Surpan · Κλιματισμός: Air Dynamics · Φωτογραφίες: Simone Bossi, Alexandre Pavlidis · Σίφνος, Κυκλάδες, 2018–2025.

Πολυθρόνα-κρεβάτι Josuane γκρι μπεζ βελούδο και ξύλινο πόδι σε μαύρη απόχρωση 78x80x81εκ

Δες το προϊόν

Πολυθρόνα ArteLibre BARTON Καφέ Ύφασμα/Ξύλο 67x66x74cm

Δες το προϊόν