Lithos: ένα πέτρινο σπίτι μέσα στον ελαιώνα, στο Ξηρό Χωριό Ρεθύμνου

Στο Ξηρό Χωριό, έναν αγροτικό οικισμό λίγο έξω από το Ρέθυμνο, ένα καινούργιο πέτρινο σπίτι στέκεται ανάμεσα στις ελιές σαν να ήταν εκεί από πάντα. Είναι το Lithos, μια κατοικία 120 τ.μ. με τρία υπνοδωμάτια, που ολοκληρώθηκε το 2024 και είναι έργο του νέου γραφείου PT.a | Polychronakis Troullinos Architects από το Ρέθυμνο. Οι τοίχοι του είναι φέρουσα πέτρινη τοιχοποιία, η στέγη δίρριχτη με κεραμίδια, και μέσα στον όγκο του κρύβονται δύο πατάρια. Τις φωτογραφίες υπογράφει το Studio Nikos Kouklakis.

Ένα σπίτι του σήμερα με τη γλώσσα του κρητικού χωριού

Η ιδέα του έργου είναι απλή, και γι’ αυτό δυνατή: ένα σύγχρονο σπίτι που αντλεί κατευθείαν από τις αρχές της παραδοσιακής αγροτικής αρχιτεκτονικής της Κρήτης, και στη μορφή και στα υλικά. Δεν είναι αντίγραφο ενός παλιού σπιτιού ούτε «παραδοσιακό» ντεκόρ κολλημένο πάνω σε μπετόν. Η πέτρα εδώ σηκώνει πραγματικά το κτίριο, και αυτή η ειλικρίνεια φαίνεται σε κάθε γωνία.

Φωτιστικό οροφής από χρωματιστό κεραμικό Δ21 εκ. Μ21xΠ21cm

Δες το προϊόν

Επιτραπέζιο κεραμικό φωτιστικό

Δες το προϊόν

Από μακριά, το Lithos διαβάζεται ως ένας συμπαγής, μαζεμένος όγκος μέσα στον ελαιώνα. Γύρω του η γη μένει σχεδόν όπως ήταν, με χώμα, χορτάρι και αιωνόβιες ελιές, ενώ στο βάθος οι πλαγιές με τη χαμηλή βλάστηση θυμίζουν σε ποιο τοπίο βρισκόμαστε. Το σπίτι δεν προσπαθεί να ξεχωρίσει από αυτό. Θέλει να ανήκει σε αυτό.

Η κάτοψη: κοινοί χώροι στη μέση, υπνοδωμάτια στις άκρες

Τα 120 τ.μ. οργανώνονται με καθαρή ιεραρχία ανάμεσα στους ιδιωτικούς και στους κοινόχρηστους χώρους. Όπως δείχνει η κάτοψη του ισογείου, στη μέση του σπιτιού βρίσκονται η κουζίνα με το τραπέζι της και το καθιστικό, που ανοίγει με τζαμόπορτα σε μια πλακόστρωτη αυλή. Στη μία άκρη υπάρχει ένα υπνοδωμάτιο με δικό του μπάνιο, και στην άλλη άλλα δύο, το καθένα επίσης με το μπάνιο του.

Αυτά τα δύο υπνοδωμάτια έχουν από ένα μικρό κλιμακοστάσιο που ανεβαίνει σε πατάρι. Τα πατάρια αξιοποιούν το ύψος κάτω από τη δίρριχτη στέγη, έτσι οι χώροι απλώνονται και καθ’ ύψος χωρίς το σπίτι να μεγαλώνει προς τα έξω. Ο όγκος μένει χαμηλός και λιτός, και μόνο οι μικρές διαφορές στο ύψος του προδίδουν τι συμβαίνει μέσα.

Επιτραπέζιο φωτιστικό από κεραμικό Μ34xΠ34cm

Δες το προϊόν

Κεραμικό φωτιστικό

Δες το προϊόν

Πέτρα που σηκώνει το σπίτι

Η λιθοδομή είναι εμπνευσμένη από την πέτρα του τόπου, σε ζεστούς τόνους της άμμου και του μελιού. Οι χοντροί τοίχοι δίνουν στο σπίτι έντονη υλική παρουσία: το νιώθεις βαρύ, σταθερό, ριζωμένο στο έδαφος. Στις φωτογραφίες φαίνονται και τα ανοιχτόχρωμα πέτρινα πρέκια πάνω από τα ανοίγματα, που τα τονίζουν όπως έκαναν οι παλιοί μάστορες.

Η σύγχρονη πλευρά του έργου βρίσκεται στις λεπτομέρειες: ακριβείς ενώσεις, καθαρές γραμμές και λεπτά σκούρα κουφώματα, που υποχωρούν μέσα στο πάχος του τοίχου και αφήνουν την πέτρα να πρωταγωνιστεί.

Η στέγη ακολουθεί την πιο απλή μορφή, δίρριχτη με παραδοσιακά πήλινα κεραμίδια: τη σιλουέτα που όλοι ξέρουμε από τα αγροτόσπιτα της Κρήτης. Δίπλα στον ψηλότερο όγκο ακουμπά ένας χαμηλότερος, με επίπεδο δώμα και πέτρινο στηθαίο, και το παιχνίδι ανάμεσα στα δύο ύψη δίνει ρυθμό στις όψεις.

Ανοίγματα που καδράρουν τον ελαιώνα

Τα παράθυρα είναι λίγα, τοποθετημένα με προσοχή και με αναλογίες μελετημένες ένα προς ένα. Στενά κάθετα ανοίγματα και μακριές οριζόντιες σχισμές καδράρουν κομμάτια του τοπίου, ρυθμίζουν το φως της μέρας και κρατούν μέσα την αίσθηση προστασίας που έχουν πάντα τα πέτρινα σπίτια.

Επειδή τα κουφώματα μπαίνουν βαθιά μέσα στον τοίχο, το πάχος της πέτρας διαβάζεται σε κάθε άνοιγμα και το υλικό αποκτά σχεδόν γλυπτική ποιότητα. Μέσα, οι αρχιτέκτονες ήθελαν ήρεμους, απτικούς χώρους, όπου το φυσικό φως πέφτει πάνω στις πέτρινες επιφάνειες και αναδεικνύει την αλήθεια του υλικού.

Λεπτομέρειες: η σκάλα και το στηθαίο

Μια εξωτερική πέτρινη σκάλα ανεβαίνει κατά μήκος του χαμηλού όγκου, χτισμένη από τις ίδιες πέτρες με τους τοίχους. Τα σκαλοπάτια της μοιάζουν να βγαίνουν μέσα από τη λιθοδομή, σαν συμπαγείς κύβοι, και το πρωινό φως ζωγραφίζει πάνω τους βαθιές σκιές.

Οι ελιές φτάνουν σχεδόν ως την πέτρα. Ανάμεσα στα κλαδιά τους, η σκάλα και οι τοίχοι παίρνουν το χρώμα της γης γύρω τους, και το καινούργιο σπίτι μοιάζει πράγματι φυτρωμένο στο χωριό.

Πάνω στο δώμα, το πέτρινο στηθαίο κλιμακώνεται σε διαφορετικά ύψη, με τα κομμάτια του να ταιριάζουν με το αέτωμα του ψηλού όγκου πίσω τους. Είναι μια μικρή λεπτομέρεια, αλλά δείχνει πόσο προσεκτικά μελετήθηκε η σιλουέτα του σπιτιού από κάθε πλευρά.

Φωτιστικό Επιτραπέζιο Chameleon Κεραμικό Χρυσό-Πράσινο 30x30x55εκ.

Δες το προϊόν

Κεραμική απλίκα Μ10xΠ32xΥ22cm

Δες το προϊόν

Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι

Δεν χρειάζεται να χτίζεις πέτρινο σπίτι στην Κρήτη για να κρατήσεις κάτι από το Lithos. Η πρώτη ιδέα είναι η δύναμη ενός κυρίαρχου υλικού: όταν ένα υλικό φαίνεται ειλικρινά και δεν το κρύβεις, ο χώρος ηρεμεί. Σε ένα διαμέρισμα, αυτό μπορεί να είναι ένας τοίχος με σοβά σε υφή, ένα ξύλινο δάπεδο ή μια πέτρινη επιφάνεια στην κουζίνα. Αν σου αρέσει αυτή η αισθητική, δες και τις ιδέες μας για τον συνδυασμό ξύλου, πέτρας και γήινων αποχρώσεων.

Η δεύτερη είναι τα παράθυρα ως κάδρα. Αντί να γεμίζεις κάθε τοίχο, άφησε ένα άνοιγμα να δείχνει μόνο ένα δέντρο ή ένα κομμάτι ουρανού, και κράτησε το γύρω του απλό. Η τρίτη είναι το ύψος: σε ένα δωμάτιο με ψηλό ταβάνι, ένα πατάρι για ύπνο, διάβασμα ή αποθήκευση κερδίζει χώρο χωρίς να βαραίνει την κάτοψη.

Φωτιστικό Επιτραπέζιο Γυάλινο-Ξύλινο Καφέ ESPIEL 17x36,5εκ. VID133 (Υλικό: Ξύλο, Χρώμα: Καφέ) - ESPIEL - VID133

Δες το προϊόν

Επιτραπέζιο φωτιστικό από ξύλο καουτσουκόδεντρου και λινό Μ30xΠ30cm

Δες το προϊόν

Η ομάδα πίσω από το έργο

Το PT.a ιδρύθηκε το 2024 στο Ρέθυμνο από τους αρχιτέκτονες μηχανικούς Νικόλα Πολυχρονάκη, απόφοιτο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και Γιάννη Τρουλλινό, απόφοιτο του Πολυτεχνείου Κρήτης. Και οι δύο έχουν διακριθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, ενώ ο Γιάννης Τρουλλινός, ως μέλος εργαστηρίου τεκμηρίωσης και αποκατάστασης ιστορικών κτιρίων, πήρε μέρος στην εθνική συμμετοχή της Ελλάδας στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας το 2025. Το γραφείο σχεδιάζει κατοικίες, επαγγελματικούς και εσωτερικούς χώρους, από την πρώτη ιδέα ως την κατασκευή. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο ptarchitects.gr και στο Instagram @pt.architects.

Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: PT.a | Polychronakis Troullinos Architects · Ομάδα μελέτης: Γιάννης Τρουλλινός · Συνεργάτης πολιτικός μηχανικός: Ανδρέας Κουταλάς · Φωτογραφίες: Studio Nikos Kouklakis · Ξηρό Χωριό, Ρέθυμνο, Κρήτη, 2024.

Επιτραπέζιο φωτιστικό από ρατάν και κεραμικό Μ30xΠ30cm

Δες το προϊόν

Κεραμικό φωτιστικό οροφής Δ15 εκ. Μ15xΠ15xΥ119cm

Δες το προϊόν