Τρία σπίτια από εμφανές μπετόν στα Χανιά: τα S-UDA Residencies του VAstudio

Στα Χανιά, ανάμεσα σε ελαιώνες που κατηφορίζουν προς τη θάλασσα, το κρητικό γραφείο VAstudio ολοκλήρωσε το 2025 τα S-UDA Residencies: τρεις κατοικίες, μια μεζονέτα και δύο διαμερίσματα, συνολικά 650 τ.μ., για λογαριασμό της Supreme Home Constructions. Αυτό που τις κάνει να ξεχωρίζουν φαίνεται ήδη από τον δρόμο: το εμφανές μπετόν είναι ταυτόχρονα ο σκελετός και το τελικό υλικό του κτιρίου, και οι πλάκες των ορόφων, με στρογγυλεμένες ακμές, προεξέχουν για να σχηματίσουν βαθιές, σκιερές βεράντες.

Το γραφείο ίδρυσαν ο Παύλος και ο Αλέξανδρος Βαρβαντάκης, και ενώνει τέσσερις δεκαετίες εμπειρίας στην αρχιτεκτονική και στην κατασκευή με τον υπολογιστικό σχεδιασμό και τις νέες τεχνικές κατασκευής. Στο S-UDA αυτά τα δύο συναντιούνται: μια γεωμετρία με ελεύθερες καμπύλες, χτισμένη επί τόπου με καλούπια φτιαγμένα ειδικά γι’ αυτήν. Μετά την ανακαίνιση ενός πέτρινου σπιτιού στα Χανιά, ένα ακόμη έργο από την ίδια πόλη, αυτή τη φορά ολοκαίνουργιο.

Τρία σπίτια, μία γλώσσα

Η ιδέα του έργου χωρά σε μια φράση του γραφείου: τρία σπίτια, μία συνεχής αρχιτεκτονική γλώσσα. Η μεζονέτα και τα δύο διαμερίσματα είναι ανεξάρτητες κατοικίες, όμως μιλούν το ίδιο λεξιλόγιο: εμφανές μπετόν, καμπύλες ακμές, βαθιά ανοίγματα και στεγασμένοι υπαίθριοι χώροι που τα δένουν σε ένα σύνολο.

Από τον δρόμο, το κτίριο διαβάζεται σαν στοίβα από οριζόντιες ζώνες. Οι πλάκες δεν σταματούν στην πρόσοψη: βγαίνουν προς τα έξω, στρίβουν απαλά στις γωνίες και αλλάζουν βάθος, σαν να τις έπλασε κάποιος με το χέρι. Ανάμεσα στις πλάκες, γυάλινα κάγκελα και μεγάλα συρόμενα κουφώματα αφήνουν το βλέμμα να περνά από μέσα προς τα έξω.

ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΚΑΣΠΩ ΜΠΕΖ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΓΥΑΛΙΑ - Φ12x12cm

Δες το προϊόν

ΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΣΕΤ/3 ΚΑΦΕ ΑΝΑΓΛΥΦΟ ΧΙΑΣΤΙ ΠΑΛΑΙΩΜΕΝΟ - L:Φ31x30, M:Φ25.5x24.5, S:Φ20x19.5cm 54/ΠΑΛ

Δες το προϊόν

Το μπετόν ως σκελετός και ως φινίρισμα

Στα περισσότερα σπίτια το μπετόν κρύβεται πίσω από σοβά και χρώμα. Εδώ συμβαίνει το αντίθετο. Το μπετόν χυτεύτηκε επί τόπου και είναι ταυτόχρονα φέρων οργανισμός και τελική επιφάνεια. Τον χαρακτήρα του κτιρίου τον δίνουν ακριβώς τα ίχνη αυτής της διαδικασίας: οι καμπύλες ακμές των πλακών, οι εσοχές στους αρμούς και τα αποτυπώματα που άφησε το καλούπι πάνω στο υλικό.

Σε κοντινή απόσταση, το μπετόν έχει μια ζεστή, αμμώδη απόχρωση και μικρούς πόρους που το κάνουν να μοιάζει περισσότερο με πέτρα παρά με βιομηχανικό υλικό. Όπως και στο σπίτι σε ελαιώνα στην Κέρκυρα που παρουσιάσαμε πρόσφατα, το μπετόν εδώ δεν δείχνει ψυχρό: αλλάζει χρώμα με τις ώρες και ζεσταίνεται με το φως.

Η γεωμετρία λύνεται στο εργοτάξιο

Οι καμπύλες δεν είναι εύκολη υπόθεση για ένα κτίριο από μπετόν. Για να πάρουν οι πλάκες τη μορφή τους, χρειάστηκαν καλούπια φτιαγμένα κατά παραγγελία, που μετέφεραν τη γεωμετρία από το σχέδιο στην κατασκευή. Ο οπλισμός, οι ακμές και τα ανοίγματα μελετήθηκαν μαζί, ως κομμάτια της ίδιας ιδέας, και όχι ως τεχνικά ζητήματα που λύνονται αργότερα.

Οι φωτογραφίες από το εργοτάξιο, που το γραφείο δημοσιεύει στη σελίδα του έργου, το δείχνουν καθαρά: τις στρογγυλεμένες περιμέτρους των πλακών, τον οπλισμό που ακολουθεί το περίγραμμα και τα κενά που αφήνονται για τα μελλοντικά ανοίγματα.

Λεπτομέρειες που κρατούν τη γραμμή

Η ίδια καμπύλη συνεχίζει από τις ακμές των πλακών στα στηθαία και στις εσοχές κάτω από τους προβόλους. Οι γωνίες στρογγυλεύουν, ώστε τα προφίλ του μπετόν να μαλακώνουν, και λεπτές εγκοπές τρέχουν σε όλη την περίμετρο, σαν μια γραμμή με μολύβι που τονίζει το σχήμα.

Τα γυάλινα κάγκελα μπαίνουν ανάμεσα σε συμπαγή κομμάτια του στηθαίου, κι έτσι η θέα μένει ανοιχτή χωρίς να χάνεται η αίσθηση προστασίας. Ο φωτισμός είναι χωνευτός κάτω από τους προβόλους: τα φωτιστικά σχεδόν δεν φαίνονται και οι οριζόντιες γραμμές του κτιρίου μένουν καθαρές, μέρα και νύχτα.

ΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΤΕΡΑΚΟΤΑ ΠΡΟΣΩΠΟ – Φ14.5x23cm

Δες το προϊόν

ΚΑΣΠΩ ΚΑΦΕ/ΛΕΥΚΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΜΟΤΙΒΟ ΑΝΘΗ ΜΕΣΑΙΟ - Φ15x14.5cm

Δες το προϊόν

Βεράντες ανάμεσα στο μέσα και στο έξω

Η καρδιά του έργου είναι οι βεράντες. Οι πλάκες που προεξέχουν δημιουργούν ένα στεγασμένο κατώφλι ανάμεσα στο εσωτερικό και στο τοπίο, και καδράρουν τη θέα πάνω από τους ελαιώνες ως τη θάλασσα. Τα βαθιά στέγαστρα κρατούν τις βεράντες στη σκιά, κάτι πολύτιμο στο κρητικό καλοκαίρι, ενώ ανοίγματα μέσα στις ίδιες τις πλάκες αφήνουν το φως να πέφτει από ψηλά και δείχνουν κομμάτια ουρανού.

ΚΑΣΠΩ ΟΒΑΛ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΤΙΚΟ ΜΠΕΖ ΑΝΑΓΛΥΦΟ ΖΑΓΡΕ - 21x9x8cm

Δες το προϊόν

ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΚΑΣΠΩ (3 ΣΧΕΔΙΑ) ΕΚΡΟΥ-ΚΑΦΕ-ΓΚΡΙ ΜΕ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΚΡΟΣΙΑ - Φ14x12.3cm

Δες το προϊόν

Το αποτέλεσμα είναι υπαίθριοι χώροι που νιώθεις ταυτόχρονα προστατευμένους και ανοιχτούς. Μπορείς να καθίσεις έξω το μεσημέρι χωρίς να σε καίει ο ήλιος και να βλέπεις τον ορίζοντα πίσω από το γυαλί. Είναι η γνώριμη λογική του ελληνικού ημιυπαίθριου, ειπωμένη με σύγχρονη γλώσσα.

Ένα κτίριο που αλλάζει με το φως

Όπως γράφει το γραφείο, ο χαρακτήρας του έργου βρίσκεται στη φροντίδα για τα βασικά στοιχεία και στη σχέση που αλλάζει συνεχώς ανάμεσα στο κτίριο, στους ανθρώπους που το ζουν και στο κρητικό φως. Οι φωτογραφίες το επιβεβαιώνουν. Το μεσημέρι οι πλάκες δείχνουν σχεδόν λευκές απέναντι στον μπλε ουρανό. Το σούρουπο παίρνουν ροζ και μοβ αποχρώσεις, και οι βεράντες γεμίζουν απαλό, διάχυτο φως.

Λίγο πριν δύσει ο ήλιος, τα κουφώματα και τα γυάλινα κάγκελα πιάνουν τις χρυσές αντανακλάσεις και το κτίριο μοιάζει να ζεσταίνεται από μέσα.

Τη νύχτα, τα φωτισμένα σπίτια και ο κρυφός φωτισμός κάτω από τους προβόλους ξαναγράφουν τις οριζόντιες γραμμές, και το σύνολο ξεχωρίζει στο σκοτάδι σαν μια σειρά από φωτεινές ζώνες.

ΚΑΣΠΩ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΛΕΥΚΟ/ΧΡΥΣΟ ΠΑΛΑΙΩΜΕΝΟ ΒΑΣΗ ΚΙΟΝΑ ΜΙΚΡΟ - Φ12.5x13.5cm

Δες το προϊόν

ΚΑΣΠΩ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΛΕΥΚΟ/ΓΚΡΙ/ΧΡΥΣΟ ΣΕT3 ΚΥΛΙΔΡΙΚΟ ΜΕ ΒΑΣΗ ΕΦΕ ΜΑΡΜΑΡΟ - L:Φ34x24, M:Φ29x20.5, S:Φ24x18.5cm

Δες το προϊόν

Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι

Δεν χρειάζεται να χτίσεις με εμφανές μπετόν για να κρατήσεις κάτι από το S-UDA. Η πρώτη ιδέα είναι η σκιά: μια βεράντα γίνεται πραγματικό δωμάτιο μόνο όταν μπορείς να κάθεσαι εκεί και τις ζεστές ώρες. Ένα βαθύ στέγαστρο, μια πέργκολα με καλάμι ή μια τέντα που προεξέχει αρκετά κάνουν μεγαλύτερη διαφορά από οποιοδήποτε έπιπλο.

Η δεύτερη είναι το καδράρισμα: ένα παράθυρο χωρίς βαριές κουρτίνες ή μια πολυθρόνα στραμμένη προς τη θέα κάνουν τον ορίζοντα το πιο όμορφο «αντικείμενο» του σπιτιού. Η τρίτη είναι ο κρυφός φωτισμός: μια λωρίδα LED κάτω από ένα ράφι, ένα πρεβάζι ή την ποδιά του μπαλκονιού φωτίζει την επιφάνεια και όχι τα μάτια. Και η τέταρτη είναι οι καμπύλες: ένα στρογγυλό τραπέζι, ένας καθρέφτης με απαλές γωνίες ή μια ζαρντινιέρα με καμπύλο σχήμα μαλακώνουν έναν χώρο γεμάτο ευθείες. Αν το μπαλκόνι σου είναι μικρό, θα βρεις κι άλλες ιδέες στο άρθρο μας για μικρά μπαλκόνια.

ΚΑΣΠΩ ΜΙΚΡΟ ΤΕΡΑΚΟΤΑ/ΜΑΥΡΟ ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΣΧΗΜΑΤΑ - Φ10.5x10cm

Δες το προϊόν

ΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΣΕΤ/3 ΚΑΦΕ ΠΑΛΑΙΩΜΕΝΟ - L:Φ30x29.5, M:Φ26x25.5, S:Φ21.5x21.5cm 84/ΠΑΛ

Δες το προϊόν

Η ομάδα πίσω από το έργο

Το VAstudio είναι γραφείο αρχιτεκτονικής, σχεδιασμού και έρευνας με έδρα τα Χανιά, που δουλεύει σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ο Παύλος Βαρβαντάκης, ιδρυτής και διευθυντής του γραφείου, σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο και έχει πάνω από 40 χρόνια εμπειρίας στον σχεδιασμό και στην κατασκευή. Ο Αλέξανδρος Βαρβαντάκης, συνιδρυτής και επικεφαλής σχεδιασμού, σπούδασε στο University of Greenwich και στο IAAC και έχει δουλέψει στα γραφεία Zaha Hadid Architects, Foster + Partners και HKS. Μαζί καλύπτουν αρχιτεκτονική, μηχανική και εσωτερικούς χώρους, από την πρώτη ιδέα ως το εργοτάξιο. Περισσότερα έργα τους θα βρεις στο vastudio.io, στο Instagram @vastudio_architecture και στο Facebook.

Αρχιτεκτονική: VAstudio · Πελάτης: Supreme Home Constructions · Εμβαδόν: 650 τ.μ. (μεζονέτα και δύο διαμερίσματα) · Φωτογραφίες: VAstudio · Χανιά, Κρήτη, 2025.