Σε μια πολυκατοικία του ’60 στο Κουκάκι, ένα διαμέρισμα μόλις 45 τ.μ. αποδεικνύει ότι ένα μικρό σπίτι δεν χρειάζεται να μοιάζει στριμωγμένο. Το γραφείο Polisgram Architects το ανακαίνισε ριζικά το 2025 και το οργάνωσε γύρω από μια καμπύλη νησίδα κουζίνας σε απαλό μπλε, που χωρίζει και ενώνει ταυτόχρονα τον ενιαίο χώρο. Μαζί με ένα υπνοδωμάτιο σε ξεθωριασμένη τερακότα και μια βεράντα 25 τ.μ., το Koukaki Apartment δείχνει πώς λίγα τετραγωνικά γίνονται άνετα.
Το σπίτι έχει ένα υπνοδωμάτιο, έναν ενιαίο χώρο με κουζίνα, τραπεζαρία και καθιστικό, ένα μπάνιο και μια γενναιόδωρη βεράντα. Τις φωτογραφίες υπογράφει η Αθηνά Σούλη.
Από τα όρια στις ευκαιρίες
Μέσα στον πυκνό αστικό ιστό του Κουκακίου, ένα διαμέρισμα 45 τ.μ. έχει τα γνωστά όρια κάθε μικρού σπιτιού: λίγο χώρο, λίγη αποθήκευση και δωμάτια που διεκδικούν το καθένα τη θέση του. Οι αρχιτέκτονες τα είδαν ως αφετηρία και όχι ως εμπόδιο. Ήθελαν το σπίτι να μοιάζει μεγαλύτερο όχι με κόλπα, αλλά με καθαρή οργάνωση, φυσικό φως και σωστές αναλογίες.
Η ανακαίνιση ήταν ολική. Όπως δείχνουν οι φωτογραφίες από τις πρώτες μέρες της κατασκευής, που μας έστειλε το γραφείο, η ομάδα ξεκίνησε από έναν σχεδόν γυμνό χώρο. Ξανασχεδίασε τις κινήσεις μέσα στο σπίτι ώστε να κυλούν πιο εύκολα, έδωσε στους χώρους περισσότερη ευελιξία και έδεσε πιο στενά το μέσα με τη βεράντα.
Η κάτοψη: ένα υπνοδωμάτιο και ένας ενιαίος χώρος
Στην κάτοψη φαίνεται καθαρά η λογική του σπιτιού. Ο ενιαίος χώρος με την κουζίνα και το καθιστικό πιάνει το μεγαλύτερο κομμάτι, το υπνοδωμάτιο και το μπάνιο κρατούν τη δική τους ήσυχη γωνία, και μπροστά απλώνεται η βεράντα, με έκταση πάνω από το μισό του εσωτερικού.
Μια καμπύλη νησίδα στην καρδιά του σπιτιού
Το πιο δυνατό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η νησίδα. Στέκεται στη μέση του ενιαίου χώρου και κάνει δύο δουλειές μαζί: δείχνει πού τελειώνει η κουζίνα και πού αρχίζει το καθιστικό, όμως με την καμπύλη της δεν κόβει τον χώρο στα δύο, τον κρατά ενωμένο. Μέσα της βρίσκεται ο νεροχύτης, οπότε όποιος πλένει ή ετοιμάζει φαγητό κοιτάζει προς το καθιστικό και όχι προς τον τοίχο.
La RedouteΣύγχρονο φωτιστικό τοίχου από μάρμαρο και ορείχαλκο
La RedouteΚαρέκλα με μπάρες από μασίφ ξύλο εβέας Μ46xΠ45xΥ88cm
DesignPlusΒάζο Επιτραπέζιο Celeste Vase Ξύλο Καφέ 16x16x28 εκ.
designdropsΠαπλωματοθήκη Dodici 06 (Σετ 3τμχ) Terracotta-White Kentia
decoshop.grΦωτιστικό οροφής Rafmole Led λευκό μέταλλο-ξύλο 120x7.5εκ
decoshop.grHORA ΚΑΡΕΚΛΑ ΜΠΛΕ ΛΕΥΚΟ ΚΙΤΡΙΝΟ ΡΙΓΕ 53x66x86cm
designdropsΒάζο Διακοσμητικό Mayron 79949-L 19x19x40cm White-Blue Artekko
MARIL HOMEΚουβερλί Σετ Υπέρδιπλο Microsatin Jazz Γαρύφαλλο 230x250
designdropsΦωτιστικό Τοίχου Aqua 33481 30x25x13cm 1xG9 12W White Sigma Lighting
designdropsΠαγκάκι Vina 869VEL5157 110x40x85cm Blue-White
DesignPlusΒάζο Liang Κεραμικό Μπλε/Λευκό 21x24εκ.
SpitishopΣεντόνια Υπέρδιπλα (Σετ) Whitegg BA104_1 Petrol
Στη μία πλευρά της, ένας ξύλινος πάγκος με σκαμπό γίνεται γωνιά για πρωινό ή για ένα γρήγορο φαγητό. Κι όταν έρχονται φίλοι, η νησίδα μετατρέπεται εύκολα σε μικρό τραπέζι φαγητού, έτσι το σπίτι δεν χρειάζεται ξεχωριστή τραπεζαρία. Εξωτερικά, η νησίδα είναι ντυμένη με κάθετες ραβδώσεις σε γαλάζιο, μια λεπτομέρεια που πιάνει το φως και κάνει την καμπύλη ακόμη πιο μαλακή.
Έπιπλα κατά παραγγελία που λύνουν την αποθήκευση
Σε ένα σπίτι 45 τ.μ. κάθε ντουλάπι μετράει. Γι’ αυτό οι αρχιτέκτονες στήριξαν μεγάλο μέρος του σχεδιασμού σε κατασκευές κατά παραγγελία, που δεν λύνουν μόνο το θέμα της αποθήκευσης αλλά δίνουν και τον χαρακτήρα του σπιτιού. Στην κουζίνα, μια κολόνα με ψηλά λευκά ντουλάπια κρύβει τις συσκευές και δίπλα της μια ξύλινη βιβλιοθήκη με στρογγυλεμένα ράφια γυρίζει τη γωνία προς το καθιστικό.
Λίγο πιο πέρα, στον τοίχο δίπλα στην μπαλκονόπορτα, στήθηκε ένα μικρό γραφείο: ένας ξύλινος πάγκος με ράφι από κάτω, ένα σκαμπό και ανοιχτά ράφια από πάνω. Είναι μια γωνιά για δουλειά από το σπίτι που δεν τρώει χώρο και βλέπει στο φως της βεράντας.
Ένα χρώμα για κάθε ζώνη
Αντί για τοίχους, τις ζώνες του σπιτιού τις ξεχωρίζει το χρώμα. Ένα απαλό μπλε ορίζει την κουζίνα, μια ξεθωριασμένη τερακότα ντύνει το υπνοδωμάτιο και ένα ζεστό υπόλευκο φωτίζει το μπάνιο. Από κάτω, ένα δάπεδο από φυσική δρυ τρέχει σε όλο το σπίτι και δένει τις τρεις αποχρώσεις σαν ήσυχο φόντο. Πιο έντονο χρώμα εμφανίζεται μόνο σε μικρές δόσεις: στα κίτρινα κρεμαστά φωτιστικά, στα μπλε μαξιλάρια του καναπέ, σε ένα μπλε σκαμπό με λευκά στίγματα.
Στο υπνοδωμάτιο, η τερακότα δεν μένει στους τοίχους. Απλώνεται και σε ένα ντουλάπι στο ίδιο χρώμα και στα κομοδίνια, που μοιάζουν να βγαίνουν μέσα από τον τοίχο. Δύο σφαιρικά φωτιστικά τοίχου, ανοιχτόχρωμα υφάσματα και ένα βάζο με στάχυα κρατούν την ατμόσφαιρα ζεστή και ήρεμη, σχεδόν καλοκαιρινή.
Τα κομοδίνια έχουν μικρά ντουλάπια με ξύλινο μέτωπο και πρίζες στο ύψος του χεριού, ώστε το κινητό να φορτίζει δίπλα στο κρεβάτι χωρίς καλώδια στο πάτωμα.
Απέναντι, οι ψηλές ανοιχτόχρωμες ντουλάπες έχουν μακριά ξύλινα χερούλια που τρέχουν σε μεγάλο μέρος του ύψους τους. Είναι μικρές λεπτομέρειες, όμως σε ένα μικρό σπίτι αυτές κάνουν τη διαφορά.
Το μπάνιο, σε ζεστό υπόλευκο, έχει καθρέφτη με ντουλάπι, νιπτήρα πάνω σε ντουλάπι και μπαταρία στον τοίχο, ώστε η επιφάνεια γύρω από τον νιπτήρα να μένει ελεύθερη. Τα πλακάκια με τα μικρά στίγματα θυμίζουν τερατσό και κρατούν τον μικρό χώρο φωτεινό.
Η βεράντα, ένα δωμάτιο στον αέρα
Η βεράντα των 25 τ.μ. είναι το μεγάλο ατού του διαμερίσματος, και η ανακαίνιση τη δένει πιο στενά με το σπίτι. Ένα τραπέζι με κίτρινες καρέκλες για φαγητό έξω, δύο χαμηλές πολυθρόνες για χαλάρωση και ένας ελαφρύς μεταλλικός σκελετός από πάνω την κάνουν ένα ακόμη δωμάτιο, με θέα στις ταράτσες της γειτονιάς.
Παρά τις μεγάλες αλλαγές, το διαμέρισμα δεν ξέχασε από πού ξεκίνησε. Οι αρχιτέκτονες σεβάστηκαν τον αρχικό χαρακτήρα της πολυκατοικίας του ’60 και έδωσαν νέα ζωή στο σπίτι με διακριτικές λεπτομέρειες, φυσικές υφές και πιο ελεύθερη ροή ανάμεσα στους χώρους. Το αποτέλεσμα είναι ένα σπίτι μικρό σε τετραγωνικά, αλλά ευάερο και φιλόξενο.
Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι
Το Koukaki Apartment δείχνει ότι σε ένα μικρό διαμέρισμα η πιο έξυπνη κίνηση δεν είναι να γκρεμίσεις όσο περισσότερους τοίχους μπορείς, αλλά να βάλεις τα σωστά έπιπλα στη σωστή θέση. Ένα κομμάτι που κάνει πολλές δουλειές, όπως μια νησίδα που είναι πάγκος εργασίας, νεροχύτης και τραπέζι μαζί, γλιτώνει τον χώρο ενός ολόκληρου επίπλου. Αν σκέφτεσαι κάτι ανάλογο, δες και τι πρέπει να προσέξεις στο ύψος και στα σκαμπό του πάγκου.
Η δεύτερη ιδέα είναι το χρώμα ως όριο: όταν δεν υπάρχουν τοίχοι για να χωρίσουν τις χρήσεις, μια διαφορετική απόχρωση σε κάθε ζώνη κάνει την ίδια δουλειά χωρίς να κλέβει φως. Η τρίτη είναι η συνέχεια: το ίδιο ξύλινο δάπεδο παντού κάνει τα μικρά δωμάτια να διαβάζονται σαν ένας ενιαίος, μεγαλύτερος χώρος. Για ακόμη μία λύση σε λίγα τετραγωνικά, δες το Pocket House στο κέντρο της Αθήνας.
Η ομάδα πίσω από το έργο
Το Polisgram είναι μια ομάδα αρχιτεκτόνων με γραφεία στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, που δουλεύει από τον σχεδιασμό αντικειμένων και εσωτερικών χώρων ως τη σύγχρονη αρχιτεκτονική και τον αστικό σχεδιασμό. Συνιδρύτριες του γραφείου είναι οι αρχιτέκτονες Στέλλα Παπάζογλου και Λουίζα Βαρελίδη, που έκαναν και οι δύο μεταπτυχιακές σπουδές στον αστικό σχεδιασμό στο Bartlett του UCL. Το γραφείο πιστεύει σε καθαρές ιδέες, σε μια ειλικρινή αρχιτεκτονική και στη συνεργασία με την τοπική χειροτεχνία. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο polisgram.gr και στο Instagram @polisgram_architects.
Αρχιτεκτονική και εσωτερικός σχεδιασμός: Polisgram Architects · Φωτογραφίες: Αθηνά Σούλη · Φωτογραφία κατασκευής: Polisgram Architects · Κουκάκι, Αθήνα, 2025.
