Ανακαίνιση μονοκατοικίας στον Κολωνό: δύο σπίτια κάτω από την ίδια στέγη

Στον Κολωνό, μια μονοκατοικία της δεκαετίας του 1930 χωράει πια δύο σπίτια. Ο αρχιτέκτονας Θοδωρής Πουλάκος του Theo Poulakos Studio και ο πολιτικός μηχανικός Μάνος Μπότσαρης έκαναν μια πλήρη ανακαίνιση μονοκατοικίας, που ολοκληρώθηκε το 2025: το παλιό κτίριο έγινε δύο ανεξάρτητες κατοικίες χωρίς να χάσει τον χαρακτήρα του. Το έργο λέγεται Two Homes Under One Roof, δηλαδή «δύο σπίτια κάτω από μία στέγη», και φέτος κέρδισε το Χρυσό Βραβείο Αρχιτεκτονικής και το Πρώτο Βραβείο στην κατηγορία επανάχρησης, αποκατάστασης και επέκτασης στα GRAIL Awards 2026.

Τις φωτογραφίες υπογράφει η Αλίνα Λέφα. Το σπίτι άνοιξε για τους επισκέπτες του Open House Athens το 2025, και ο ίδιος ο αρχιτέκτονας περιγράφει τη δουλειά του με δύο λέξεις: «κριτικές συνέχειες». Όπως εξηγεί, αμφισβήτησαν και άλλαξαν ό,τι υπήρχε, σεβόμενοι την ουσία του, για να ανοίξουν νέες ιστορίες μέσα στον χώρο.

Μία στέγη, δύο ανεξάρτητα σπίτια

Ο στόχος ήταν να χωρέσουν δύο κατοικίες σε ένα υπάρχον, όμορφο κτίριο, ώστε η καθεμιά να λειτουργεί μόνη της. Το ένα σπίτι βρίσκεται στο υπερυψωμένο ισόγειο και το άλλο στον όροφο. Το κλειδί ήταν η πρόσβαση: η σκάλα στον ακάλυπτο χώρο, πίσω από το σπίτι, σχεδιάστηκε από την αρχή και έδωσε σε κάθε επίπεδο τη δική του διαδρομή, άρα και την ιδιωτικότητα που χρειάζεται ένα σπίτι.

Η νέα σκάλα είναι από εμφανές σκυρόδεμα και δεν προσπαθεί να μοιάσει παλιά. Στέκεται στον κήπο της αυλής σαν ένα καθαρά σύγχρονο στοιχείο, με λεπτό μεταλλικό κάγκελο, ανάμεσα σε χαλίκι και μεγάλα πράσινα φύλλα.

Σύγχρονο φωτιστικό τοίχου από μέταλλο και βαμβάκι Jouanico

Δες το προϊόν

Απλίκα από μεταλλικό σίδερο και οπαλίνα

Δες το προϊόν

Το ισόγειο: ίδια δωμάτια, νέες χρήσεις

Στο υπερυψωμένο ισόγειο, οι τοίχοι είναι φέρουσες τοιχοποιίες, δηλαδή κρατούν το ίδιο το κτίριο. Γι’ αυτό η διάταξη των δωματίων έμεινε σχεδόν ίδια και άλλαξε μόνο η χρήση τους. Η κεντρική είσοδος, το χολ και το δεύτερο μπάνιο έγιναν η ραχοκοκαλιά του σπιτιού. Μπροστά, προς τον δρόμο, βρίσκονται το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα. Πίσω, το υπνοδωμάτιο και ένα δωμάτιο που γίνεται γραφείο ή παιδικό ανοίγουν στον κήπο.

Η ησυχία των χώρων έρχεται από λίγα και απλά μέσα: λευκούς τοίχους, ανοιχτόχρωμα δάπεδα, λινές κουρτίνες ως το πάτωμα και σφαιρικά κρεμαστά φωτιστικά. Σε αυτό το ήρεμο φόντο, ένα μπάνιο ντυμένο με πράσινα πλακάκια φαίνεται από την άκρη του διαδρόμου σαν μικρός πίνακας.

Ο όροφος: ένα «κλειστό κουτί» στη μέση

Στον όροφο, η λογική αλλάζει. Εδώ μπήκε ένας νέος «κλειστός όγκος», ένα κουτί που μαζεύει όλους τους ιδιωτικούς και βοηθητικούς χώρους: το κύριο υπνοδωμάτιο με το δικό του μπάνιο, τις ντουλάπες, την τουαλέτα των επισκεπτών και το πλυσταριό. Ό,τι μένει γύρω του γίνεται ο κοινός χώρος του σπιτιού: το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα απλώνονται γύρω από το κουτί και βγαίνουν στις δύο πίσω βεράντες.

Η τραπεζαρία κάθεται μπροστά σε έναν ψηλό τοίχο από τζάμια με λεπτά μεταλλικά πλαίσια, που φέρνει μέσα άφθονο φως. Λινές κουρτίνες το μαλακώνουν, και ένα στρογγυλό τραπέζι με λινό τραπεζομάντιλο, μια ξύλινη καρέκλα και μια μεταλλική πτυσσόμενη αρκούν για να ζεσταθεί ο χώρος.

Για να ανοίξουν μεγάλα περάσματα στους παλιούς τοίχους, μπήκαν μεταλλικές δοκοί που τους ενισχύουν. Δεν κρύφτηκαν: βάφτηκαν κόκκινες, για να διαβάζεται καθαρά τι είναι παλιό και τι καινούργιο. Στην κουζίνα, ένα τέτοιο δοκάρι περνά ψηλά, πάνω από ήσυχα γκρι-μπεζ ντουλάπια.

Κάτω από την κεραμοσκεπή, τα ξύλινα ζευκτά της στέγης μένουν ορατά και δίνουν ύψος στα δωμάτια. Οι ψηλές, λευκές ταμπλαδωτές πόρτες κάνουν αυτό το ύψος ακόμη πιο αισθητό.

Η στοά, το τούβλο και η πέτρα

Η πρόσοψη είναι η μόνη όψη του κτιρίου που φαίνεται από τον δρόμο, και αντιμετωπίστηκε σαν μια κομψή αναβίωση της αρχικής. Κράτησε τα χρώματα της παλιάς παλέτας, αλλά σε πιο ήπιους τόνους, με απαλό γαλάζιο στα ξύλινα και μεταλλικά στοιχεία, όπως τα πατζούρια.

Από την είσοδο ξεκινά μια στοά που οδηγεί τον επισκέπτη μέσα στο κτίριο, ως τις πόρτες των δύο σπιτιών. Εδώ τα υλικά μένουν γυμνά και δείχνουν από τι είναι φτιαγμένο το σπίτι. Το δάπεδο της στοάς στρώθηκε με τα συμπαγή τούβλα από ένα τμήμα της εσωτερικής τοιχοποιίας που αφαιρέθηκε, ενώ στην πίσω όψη αποκαλύφθηκαν κομμάτια της πέτρινης φέρουσας τοιχοποιίας. Δίπλα τους, ένας τοίχος από εμφανές σκυρόδεμα κρατά τα νερά από τα σανίδια του καλουπιού.

Επιτραπέζιο φωτιστικό από χρωματιστό μέταλλο

Δες το προϊόν

Επιτραπέζιο φωτιστικό από μέταλλο και γυαλί οπαλίνα

Δες το προϊόν

Λίγο χρώμα, στο σωστό σημείο

Μέσα κι έξω κυριαρχούν οι φυσικές, γήινες αποχρώσεις, που κάνουν την ατμόσφαιρα ήρεμη και σπιτική. Πάνω σε αυτή τη βάση, τα νέα μπάνια σχεδιάστηκαν σκόπιμα πολύχρωμα, σαν αυτόνομα κομμάτια μέσα στο παλιό κέλυφος. Ένα από αυτά είναι ένα κίτρινο κουτί μέσα στο δωμάτιο, με κίτρινα πλακάκια, κίτρινα ντουλάπια και καθρέφτη, που θυμίζει τα μπάνια με ζωηρά χρώματα του 1930, ειπωμένα όμως με σημερινή γλώσσα.

Το κόκκινο των δοκαριών, το κίτρινο των πλακιδίων και το γαλάζιο της πρόσοψης δεν μπήκαν τυχαία. Μαζί οργανώνουν το κτίριο γύρω από μια ισορροπημένη χρήση των βασικών χρωμάτων, ενώ όλα τα υπόλοιπα μένουν ουδέτερα. Έτσι, το χρώμα δείχνει πού μίλησε το νέο σχέδιο.

Στο πάνω σπίτι, οι δύο πίσω βεράντες είναι η συνέχεια του καθιστικού, της τραπεζαρίας και της κουζίνας: ένα κομμάτι ουρανού πάνω από τις ταράτσες της πόλης.

Τι κρατάμε για το δικό μας σπίτι

Το Two Homes Under One Roof δείχνει ότι μια καλή ανακαίνιση ξεκινά από το να διαβάσεις τι ήδη έχεις. Οι φέρουσες τοιχοποιίες δεν έγιναν εμπόδιο, αλλά οδηγός: τα δωμάτια έμειναν στη θέση τους και άλλαξε η χρήση τους. Αν σχεδιάζεις μια ολική ανακαίνιση σπιτιού, ζήτησε πρώτα από τον μηχανικό σου να σου δείξει ποιοι τοίχοι κρατούν το κτίριο και τι μπορεί να μείνει όπως είναι.

Η δεύτερη ιδέα είναι η επανάχρηση: τα τούβλα που βγήκαν από έναν τοίχο έγιναν δάπεδο και η πέτρα που ήταν κρυμμένη έγινε το πιο όμορφο φόντο του σπιτιού. Η τρίτη είναι το χρώμα με μέτρο: σε ένα ήρεμο, γήινο σπίτι, ένα κίτρινο μπάνιο ή ένα κόκκινο δοκάρι αρκούν για να του δώσουν προσωπικότητα. Και η τέταρτη είναι η οργάνωση: όταν μαζέψεις ντουλάπες, μπάνιο και πλυσταριό σε έναν ενιαίο όγκο, ο υπόλοιπος χώρος μένει ελεύθερος και φωτεινός.

Φωτιστικό Επιτραπέζιο Lia Μεταλλικό Πορτοκαλί 30x30x50εκ.

Δες το προϊόν

PIERRE ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΟ 36x36x58cm ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΚΑΦΕ ΛΙΝΟ ΜΠΕΖ

Δες το προϊόν

Η ομάδα πίσω από το έργο

Το Theo Poulakos Studio ιδρύθηκε το 2021 στην Αθήνα από τον Θοδωρή Πουλάκο, με στόχο να ερευνά νέους τρόπους κατοίκησης, τις δυνατότητες των υλικών και τις αρετές των υπαρχόντων κτιρίων. Ο ίδιος σπούδασε αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ, έκανε μεταπτυχιακό στον αστικό σχεδιασμό στο ETH της Ζυρίχης και εργάστηκε από το 2014 ως το 2020 στο Harry Gugger Studio στη Βασιλεία. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο theopoulakosstudio.com και στο Instagram @theopoulakosstudio.

Αρχιτεκτονική μελέτη: Theo Poulakos Studio (Θοδωρής Πουλάκος) · Διαχείριση κατασκευής: Μάνος Μπότσαρης, πολιτικός μηχανικός (Civilground) · Επίβλεψη κατασκευής: Θοδωρής Πουλάκος, Μάνος Μπότσαρης · Φωτογραφίες: Αλίνα Λέφα · Κολωνός, Αθήνα, 2025.

Φωτιστικό Επιτραπέζιο Cloudy Round Μεταλλικό Πορτοκαλί 34x34x49εκ.

Δες το προϊόν

Φωτιστικό οροφής από μπετόν τερακότα Δ16 εκ. Μ16xΠ16cm

Δες το προϊόν