Σε μια γωνία της Torrefiel, μιας πυκνοδομημένης γειτονιάς στα βόρεια της Βαλένθια, ένα χαμηλό κτίριο από τούβλο στέκεται ανάμεσα σε ψηλότερες πολυκατοικίες. Από πάνω του ξεπροβάλλει ένας καθαρός λευκός όγκος, σαν να κάθισε απαλά μέσα σε μια φωλιά. Γι’ αυτό και το σπίτι λέγεται Casa Nido, δηλαδή «σπίτι-φωλιά». Είναι μια ανακαίνιση παλιού σπιτιού που δεν σβήνει το παρελθόν, αλλά χτίζει το καινούργιο μέσα του.
Το έργο υπογράφει το γραφείο Iterare Arquitectos από τη Βαλένθια και ολοκληρώθηκε το 2026. Τις φωτογραφίες τράβηξε ο David Zarzoso. Το σπίτι έχει 110 τ.μ., χωρίς να υπολογίζεται η αυλή, και είναι λιτό ως την τελευταία λεπτομέρεια: λευκός σοβάς, ανοιχτόχρωμη πέτρα και πολύ φως.
Ένα κτίριο του 1921 που μπορούσε να γκρεμιστεί
Η Torrefiel χτίστηκε κυρίως από τη δεκαετία του ’50 ως τη δεκαετία του ’70, με πολυκατοικίες που σχηματίζουν συνεχή οικοδομικά τετράγωνα. Ελάχιστα παλαιότερα κτίρια έχουν απομείνει. Ένα από αυτά είναι αυτό το σπίτι του 1921, από την εποχή που μικροϊδιοκτήτες, τεχνίτες και αγρότες έχτιζαν απλά σπίτια με προσόψεις στολισμένες με ανάγλυφα.
Με τα χρόνια, το κτίριο έγινε casal fallero, δηλαδή λέσχη της γειτονιάς για τη μεγάλη ανοιξιάτικη γιορτή της Βαλένθια, τις Fallas. Τότε άλλαξαν τα ανοίγματα και χάθηκαν τα κάγκελα και τα περισσότερα διακοσμητικά. Σώθηκε μόνο η ζωφόρος στην κορυφή της πρόσοψης, με τα φλοράλ μοτίβα της.
Το κτίριο δεν ήταν διατηρητέο και οι κανονισμοί επέτρεπαν να γκρεμιστεί. Για τον Rubén Gutiérrez, συνιδρυτή του γραφείου, όμως, ήταν ένα κομμάτι μνήμης που είχε αντέξει τις μεγάλες αλλαγές της γειτονιάς. Έτσι το κράτησαν, κι ας έγιναν η μελέτη και η κατασκευή πιο σύνθετες και πιο αργές.
Το τούβλο μένει γυμνό
«Αποφασίσαμε να είμαστε ωμοί», λέει ο Gutiérrez. Οι αρχιτέκτονες αφαίρεσαν όλο τον σοβά που σκέπαζε το τούβλο, επισκεύασαν την τοιχοποιία και τους αρμούς της και έκλεισαν τα ανοίγματα που δεν χρειάζονταν. Δεν τα έκρυψαν όμως. Το περίγραμμά τους φαίνεται ακόμη, σαν ανοιχτόχρωμα «μπαλώματα» από ακατέργαστο επίχρισμα που θυμίζουν τι υπήρχε πριν.
sticky.grΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΜΠΕΖ-ΛΕΥΚΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΜΕ ΑΦΗΡΗΜΕΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ Φ11x11cm
designdropsΚαναπές Τριθέσιος Sandreo White 560ARE1864 248x100x70cm White
La RedouteΚεραμική απλίκα Μ10xΠ32xΥ22cm
sticky.grΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΑ ΜΠΕΖ-ΛΕΥΚΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΓΡΑΜΜΩΤΟ Φ14.5x13cm
designdropsΚαναπές Τριθέσιος Eti 560ARE2120 220x98x78cm Oak-White
decoshop.grΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΟ ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ BRAMBLE HM4873 DRIFTWOOD & ΛΕΥΚΟ ΚΑΠΕΛΟ Φ28×65Υεκ.
sticky.grΚΑΣΠΩ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΜΠΕΖ-ΛΕΥΚΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΓΡΑΜΜΩΤΟ Φ17.5x16cm
La RedouteΚαναπές κήπου 5 θέσεων από ξύλο ακακίας Μ88xΠ224xΥ85cm
Anesis HomeΚεραμικό Επιτραπέζιο Φωτιστικό Zimp White Classic (35x35x40) Soulworks 0630003
sticky.grΚΑΣΠΩ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΛΕΥΚΟ/ΓΚΡΙ/ΧΡΥΣΟ ΣΕT3 ΚΥΛΙΔΡΙΚΟ ΜΕ ΒΑΣΗ ΕΦΕ ΜΑΡΜΑΡΟ - L:Φ34x24, M:Φ29x20.5, S:Φ24x18.5cm
La RedouteΚαναπές από χοντρό λινό ύφασμα με τεχνολογία Bultex Μ91xΠ166xΥ90cm
24homeΦωτιστικό Οροφής Κεραμικό Λευκό 21x21x28εκ. ESTHETI 757-12042 (Υλικό: Κεραμικό, Χρώμα: Λευκό) - ESTHETI - 757-12042
Το παλιό κέλυφος, από συμπαγές τούβλο και ασβεστοκονίαμα, έγινε η «φωλιά». Πάνω του υψώνεται ο καινούργιος όγκος, που προσθέτει έναν όροφο και είναι επιχρισμένος με ασβέστη. Το λευκό του δεν ανταγωνίζεται το τούβλο, αλλά το κάνει να δείχνει πιο τραχύ και ζεστό, και η καθαρή γραμμή πάνω από τη ζωφόρο χωρίζει αμέσως το παλιό από το καινούργιο.
Προς τον δρόμο, η πρόσοψη μένει σχεδόν τυφλή. Τα λίγα παράθυρα, του υπνοδωματίου και του μπάνιου, έχουν λευκές περσίδες από ασβεστόλιθο, που αφήνουν το φως να μπει και κρατούν έξω τα βλέμματα των περαστικών.
Μια αυλή με μοναστηριακή ησυχία
Το φως έρχεται από το πίσω μέρος του οικοπέδου. Εκεί οι αρχιτέκτονες άφησαν μια μεγάλη, στρωμένη εσωτερική αυλή, που πιάνει το ένα τρίτο του οικοπέδου. Όπως τονίζει ο Gutiérrez, αντιστοιχεί επίσης στο ένα τρίτο του συνολικού εσωτερικού όγκου. Όλοι οι χώροι στρέφονται προς αυτήν, μέσα στους ίδιους περιμετρικούς τοίχους, και αυτό δίνει μια έντονη αίσθηση προστασίας και ηρεμίας.
Το γραφείο μιλά για μια αυλή «μοναστηριακού χαρακτήρα», μια ήρεμη προέκταση του κύριου χώρου. Οι ψηλοί λευκοί τοίχοι της στέλνουν απαλό φως βαθιά μέσα στο σπίτι, και οι σκιές που κινούνται μέσα στη μέρα γίνονται το πιο σημαντικό «υλικό» του έργου. Το σπίτι ανοίγει προς την αυλή με μια τζαμαρία ύψους σχεδόν επτά μέτρων, με πτυσσόμενες πόρτες στο κάτω μέρος.
Στις κατόψεις φαίνεται καθαρά η λογική του σπιτιού: στο βάθος η αυλή, μετά ο χώρος διπλού ύψους με την τραπεζαρία, στη μέση ο πυρήνας της σκάλας και μπροστά, προς τον δρόμο, το υπνοδωμάτιο και το μπάνιο.
Κουζίνα και τραπεζαρία σε διπλό ύψος
Αντί για χωριστά δωμάτια, το εσωτερικό είναι ένας ενιαίος χώρος. Το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα μοιράζονται έναν χώρο διπλού ύψους, που ενώνει την αυλή με το ισόγειο και τον όροφο. Η κουζίνα είναι ένας λιτός πάγκος κάτω από το πατάρι, με ντουλάπια σε απαλό μπεζ και πλάτη από πέτρα, και σχεδόν χάνεται μέσα στο λευκό.
Το δάπεδο είναι από ασβεστόλιθο και η ίδια πέτρα συνεχίζει παντού: στους πάγκους, στη σκάλα, στο ντους. Με τους λευκούς τοίχους και τα λευκά ταβάνια, δένει όλο το σπίτι σε μία ήρεμη ατμόσφαιρα.
Ένας πέτρινος πυρήνας στη μέση
Στην καρδιά της κάτοψης βρίσκεται ο πυρήνας της σκάλας. Είναι ντυμένος με πέτρα και μέσα στον όγκο του κρύβει αποθηκευτικούς χώρους και τις εγκαταστάσεις του σπιτιού. Λειτουργεί και σαν διαχωριστικό: πίσω του, προς τον δρόμο, μένουν το υπνοδωμάτιο και το μπάνιο, σε μια ιδιωτική ζώνη. Η σκάλα ανεβαίνει ανάμεσα σε λευκά στηθαία με πέτρινη στέψη, χωρίς κάγκελα.
Ένα πατάρι κάτω από τον φεγγίτη
Η σκάλα οδηγεί σε ένα πατάρι με πιο ιδιωτικό καθιστικό και χώρο εργασίας. Ένας μακρόστενος φεγγίτης στην άκρη του ταβανιού φέρνει φως από ψηλά και βοηθά στον διαμπερή αερισμό, ενώ το στηθαίο του παταριού κοιτάζει προς το κενό του διπλού ύψους. Τα έπιπλα είναι λίγα: ένας εκρού καναπές, ένα χαλί και δύο χαμηλά ξύλινα τραπεζάκια.
Υπνοδωμάτιο και μπάνιο ντυμένα με πέτρα
Στο ισόγειο, πίσω από τον πυρήνα, το υπνοδωμάτιο είναι ένα ήσυχο καταφύγιο με ένα μικρό παράθυρο προς τον δρόμο, πίσω από τις πέτρινες περσίδες. Το μπάνιο ακολουθεί την ίδια λογική. Η πέτρα του δαπέδου ανεβαίνει στους τοίχους του ντους και γίνεται πάγκος στον νιπτήρα, ενώ οι λευκές πόρτες σχεδόν χάνονται στους τοίχους.
Τι κρατάμε για το σπίτι
Η Casa Nido δείχνει ότι σε μια ανακαίνιση παλιού σπιτιού δεν χρειάζεται να «διορθώσεις» όλα τα σημάδια του χρόνου. Ένας τοίχος από τούβλο, ένα παλιό ανάγλυφο ή το περίγραμμα ενός κλεισμένου παραθύρου μπορούν να μείνουν ορατά και να δώσουν χαρακτήρα που κανένα καινούργιο υλικό δεν αντιγράφει. Δες και το άρθρο μας για το αυθεντικό παλιό τούβλο στους τοίχους.
Κράτησε και την ιδέα του ενός υλικού. Όταν η ίδια ανοιχτόχρωμη πέτρα ή το ίδιο μάρμαρο ντύνει δάπεδο, πάγκους και ντους, ο χώρος ησυχάζει και δείχνει μεγαλύτερος. Και στα ισόγεια πάνω στον δρόμο, οι περσίδες δίνουν ιδιωτικότητα χωρίς να κόβουν το φως, όπως τα κλειστά παντζούρια.
Τέλος, αν έχεις μια μικρή πίσω αυλή, άνοιξε το σπίτι προς τα εκεί με μεγάλα τζάμια. Με λίγα φυτά που επιβιώνουν στη σκιά, μπορεί να γίνει το πιο ήσυχο δωμάτιο του σπιτιού.
Η ομάδα πίσω από το έργο
Το Iterare Arquitectos είναι αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα τη Βαλένθια, με επικεφαλής τους αρχιτέκτονες Pedro Ponce και Rubén Gutiérrez. Η δουλειά τους ξεκινά από την ανάγνωση του τόπου και της ιστορίας του και στηρίζεται στο φως, στις αναλογίες και στην υφή των υλικών. Έχουν σχεδιάσει κατοικίες, ανακαινίσεις και έναν παιδικό σταθμό. Περισσότερα έργα του γραφείου θα βρεις στο iterarearquitectos.com και στο Instagram @iterarearquitectos. Δες και άλλα σπίτια από αρχιτέκτονες.
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: Iterare Arquitectos · Εμβαδόν: 110 τ.μ. (χωρίς την αυλή) · Φωτογραφίες: David Zarzoso · Πηγές: Dezeen, Arquitectura Viva, BauNetz · Torrefiel, Βαλένθια, Ισπανία, 2026.
