Ένα μπλε σπίτι μέσα σε ερείπια στις Αζόρες: το The Blue House της Atelier Backlar

Στη βόρεια ακτή του νησιού Σάο Μιγκέλ (São Miguel), στις Αζόρες, ένα μπλε σπίτι με δίρριχτη στέγη ξεπροβάλλει μέσα από πέτρινους τοίχους που έστεκαν ερειπωμένοι από τη δεκαετία του ’80. Είναι το The Blue House του πορτογαλικού γραφείου Atelier Backlar: ένα προκατασκευασμένο σπίτι από ξύλο, στημένο μέσα στα ερείπια μιας παλιάς ταβέρνας φαλαινοθηρών, πάνω στον γκρεμό που κοιτάζει τον όρμο της Καπέλας (Capelas). Ολοκληρώθηκε το 2023 και το ξεχωρίζουν δύο πράγματα: ο σκελετός του συναρμολογήθηκε σε μόλις δέκα μέρες και η μπλε επένδυσή του έγινε από πλαστικό που μαζεύτηκε από τον ωκεανό.

Ένα ερείπιο στον δρόμο των φαλαινοθηρών

Η Καπέλας είναι ένας παραδοσιακός τόπος φαλαινοθηρίας και το σπίτι βρίσκεται στον «δρόμο του παλιού λιμανιού», τον ιστορικό δρόμο των φαλαινοθηρών στη βόρεια πλευρά του νησιού. Από την παλιά ταβέρνα είχαν μείνει μόνο οι περιμετρικοί τοίχοι από μαύρο ηφαιστειακό βασάλτη. Το γραφείο δεν τους γκρέμισε. Μαζί με παραδοσιακούς χτίστες βασάλτη από ένα γειτονικό χωριό τούς διέσωσε προσεκτικά και μέσα τους έστησε το καινούργιο σπίτι.

Η ιδέα είναι μια ισορροπία ανάμεσα στο παλιό και στο σύγχρονο. Η τραχιά, σκούρα πέτρα κρατά τη μνήμη του τόπου, ενώ ο καθαρός μπλε όγκος δηλώνει χωρίς δισταγμό ότι είναι καινούργιος. Μέσα από τα ανοίγματα των παλιών τοίχων, η αυλή με το μπλε deck και τα φυτά μοιάζει με μικρό κρυμμένο κήπο.

Έξυπνη λάμπα τύπου προβολέα για αστέρια Govee Star Light Projector H6093, 12W, RGBW, φωνητικός έλεγχος, Wi-Fi, Bluetooth, μαύρο

Δες το προϊόν

Φωτιστικό Οροφής Greenwich I-GREENWICH-E-S1 BLU 1xE27 Led Φ26,3cm 162,7cm Aqua Luce Ambiente Design

Δες το προϊόν

Δέκα μέρες για να στηθεί ένα σπίτι

Τοίχοι, πατώματα και στέγη φτιάχτηκαν από προκατασκευασμένα μονωμένα πάνελ ξύλου (SIP), με ξυλεία που προήλθε κυρίως από το ίδιο το νησί. Τα πάνελ κόπηκαν με μεγάλη ακρίβεια εκτός εργοταξίου, ταξίδεψαν ως το νησί και συναρμολογήθηκαν επί τόπου σε δέκα μέρες. Όπως εξηγεί ο συνιδρυτής του γραφείου Jeremy Stewart Backlar, το ξύλο προτιμήθηκε για το χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και επειδή συμπεριφέρεται πολύ καλά στο κλίμα των Αζορών και στους σεισμούς του νησιού. Το σύστημα δίνει υψηλή θερμική απόδοση και, κατά το γραφείο, ένα αποτέλεσμα ουδέτερο σε άνθρακα.

Μια μπλε επένδυση από τον ωκεανό

Η πρόσοψη, η στέγη και το εξωτερικό deck ντύθηκαν με μπλε επένδυση από ανακυκλωμένο πλαστικό, που συλλέχθηκε από τον ωκεανό και ξαναχύθηκε ειδικά για αυτό το έργο. Δεν ήταν εύκολο: η μονάδα ανακύκλωσης έφτιαχνε συνήθως κομμάτια στο μέγεθος ενός επίπλου, όχι ενός σπιτιού. Έτσι το πλαστικό μιας χρήσης έγινε ένα ανθεκτικό κέλυφος, που αντέχει την αλμύρα και τους ανέμους της ακτής.

Το χρώμα δεν διαλέχτηκε τυχαία. Το μπλε δένει με τον ουρανό και τη θάλασσα και κάνει μια ήρεμη αντίθεση με τον σκούρο βασάλτη. Αν σε τραβάει αυτή η απόχρωση, δες πώς φέρνεις στο σπίτι σου το μπλε που προβλέπεται για το 2027.

Ένα παράθυρο σαν βίγλα φαλαινοθηρών

Η νότια πλευρά του σπιτιού κρύβεται πίσω από ένα γειτονικό κτίριο, γι’ αυτό τα ανοίγματα μπήκαν εκεί όπου μαζεύουν φως, καδράρουν το τοπίο και κρατούν το σπίτι μακριά από τα βλέμματα του δρόμου. Στον ενιαίο χώρο του ισογείου, ένα χαμηλό, φαρδύ παράθυρο με ξύλινο κάθισμα από κάτω ανοίγει τη θέα στον όρμο. Είναι εμπνευσμένο από τα μικρά παρατηρητήρια απ’ όπου οι φαλαινοθήρες κοίταζαν τον ορίζοντα για να εντοπίσουν φάλαινες.

Το δάπεδο του ισογείου είναι πλάκα σκυροδέματος με μικροτσιμέντο, που συνεχίζει και γίνεται ένας μεγάλος χτιστός καναπές στραμμένος στη θάλασσα, μια ιδέα που θα βρεις και στους χτιστούς πάγκους δίπλα στο παράθυρο. Στον τοίχο από πάνω κρέμεται ένα παλιό καμάκι, που χρησιμοποιήθηκε για το κυνήγι φαλαινών στον όρμο πριν από περισσότερο από έναν αιώνα. Σήμερα είναι ένα ακίνδυνο αντικείμενο μνήμης: θυμίζει ότι ο τόπος πέρασε από την εκμετάλλευση των φαλαινών στην προστασία τους.

Ζεστό ξύλο και ήρεμα χρώματα

Μέσα, η παλέτα μένει σκόπιμα λιτή: ανοιχτόχρωμοι τοίχοι, μικροτσιμέντο, ξύλο και λίγες πινελιές μπλε. Τα περισσότερα έπιπλα τα σχεδίασε το γραφείο και τα έφτιαξε μαζί με ντόπιους τεχνίτες, από το τραπέζι της τραπεζαρίας και τα τραπεζάκια του σαλονιού ως τους ξύλινους πάγκους και τα ντουλάπια της κουζίνας. Οι στρογγυλεμένες γωνίες τους μαλακώνουν τον χώρο και τον κάνουν πιο φιλόξενο.

Η τραπεζαρία συνεχίζει στην κουζίνα, όπου οι πάγκοι είναι από το ίδιο μικροτσιμέντο με το πάτωμα και τον καναπέ. Έτσι ο ενιαίος χώρος διαβάζεται σαν ένα κομμάτι, χωρίς διακοπές.

Για να φτάνει το πρωινό φως ως το καθιστικό, το πάνω τμήμα της σκάλας φτιάχτηκε όσο πιο ελαφρύ γινόταν, με ατσάλινες λάμες πάχους μόλις έξι χιλιοστών και ξύλινα σκαλοπάτια.

Δωμάτια με θέα και χειροτεχνία του νησιού

Στον πάνω όροφο βρίσκονται τρία υπνοδωμάτια με ξύλινα πατώματα, ανοιχτόχρωμους τοίχους και πινελιές μπλε που θυμίζουν την πρόσοψη. Από το κρεβάτι, ένα μεγάλο παράθυρο καδράρει τον ωκεανό.

Οι λεπτομέρειες φέρνουν μέσα την παράδοση των Αζορών. Τα καπέλα των φωτιστικών είναι πλεγμένα από λυγαριά από ντόπιους τεχνίτες, με τεχνικές που έφεραν στο νησί οι Ιησουίτες τον 17ο αιώνα. Τα πόμολα των πορτών, από ξύλο ακακίας, ξαναδιαβάζουν τις παραδοσιακές ξύλινες κλειδαριές του νησιού, που γεννήθηκαν επειδή το ατσάλι ήταν δυσεύρετο.

Τα μπάνια έχουν ανοιχτόχρωμους τοίχους και πλακάκια, ξύλινους πάγκους και κρεμάστρες για τις πετσέτες, φτιαγμένες κατά παραγγελία.

Σήμερα το σπίτι είναι κατοικία και νοικιάζεται και σε επισκέπτες. Ήταν φιναλίστ στα εθνικά βραβεία αρχιτεκτονικής FORMA της Πορτογαλίας, στην κατηγορία της μονοκατοικίας, και κέρδισε το πρώτο βραβείο στο Περιφερειακό Βραβείο Βιωσιμότητας των Αζορών.

Τι κρατάμε για το σπίτι

Δεν χρειάζεσαι ένα ερείπιο πάνω σε γκρεμό για να κρατήσεις κάτι από το The Blue House. Πρώτα, ό,τι παλιό αντέχει αξίζει να μείνει: ένας πέτρινος τοίχος, ένα παλιό πάτωμα ή ένα οικογενειακό αντικείμενο δίνουν βάθος και ιστορία σε έναν καινούργιο χώρο. Ύστερα, ένα δυνατό χρώμα αρκεί, αν μπει σε ένα μεγάλο στοιχείο και τα υπόλοιπα μείνουν ήσυχα και ανοιχτόχρωμα. Και τέλος, μικρές λεπτομέρειες από τεχνίτες, ένα πλεχτό φωτιστικό ή ένα ξύλινο πόμολο, κάνουν ένα σπίτι να μοιάζει δεμένο με τον τόπο του.

Φωτιστικό Οροφής Gallura 3722-40-244 1xE27 40W Φ25cm 200cm Light Blue La Mia Luce

Δες το προϊόν

Φωτιστικό Οροφής Stintino 3724-40-244 1xE27 40W Φ18cm 200cm Light Blue La Mia Luce

Δες το προϊόν

Η ομάδα πίσω από το έργο

Την Atelier Backlar ίδρυσαν το 2012 η Πορτογαλίδα αρχιτέκτονας Carolina Augusta Backlar και ο Αμερικανός αρχιτέκτονας Jeremy Stewart Backlar, που είχαν δουλέψει στο παρελθόν στο γραφείο του Jean Nouvel στο Παρίσι και στη Νέα Υόρκη. Το γραφείο έχει έδρα στη Λισαβόνα και στούντιο στην Πόντα Ντελγκάδα των Αζορών, και ξεκινά κάθε έργο από τη μελέτη της τοπικής κουλτούρας, των παραδοσιακών κτιρίων και της χειροτεχνίας. Περισσότερα έργα του θα βρεις στο backlar.com και στο Instagram @atelierbacklar.

Αρχιτεκτονική και εσωτερικός σχεδιασμός: Atelier Backlar (Carolina Augusta Backlar, Jeremy Stewart Backlar) · Δομή: προκατασκευασμένα πάνελ ξύλου (SIP) · Πέτρινοι τοίχοι: παραδοσιακοί τεχνίτες βασάλτη · Ειδικά έπιπλα: Atelier Backlar με ντόπιους τεχνίτες · Επένδυση: ανακυκλωμένο πλαστικό από τον ωκεανό · Φωτογραφίες: Francisco Nogueira · Καπέλας, Σάο Μιγκέλ, Αζόρες, Πορτογαλία, 2023.