Κάποια σπίτια θέλουν να κρυφτούν από τα βλέμματα και κάποια άλλα να ανοιχτούν διάπλατα στη θέα. Το House in Serra στην Πορτογαλία καταφέρνει και τα δύο. Είναι ένα ισόγειο σπίτι από μπετόν 180 τ.μ. στη Serra do Louro, μέσα στο προστατευμένο φυσικό πάρκο της Αρράμπιντα. Μια τετράριχτη στέγη από ψευδάργυρο, τοίχοι από εμφανές μπετόν και μικρές αυλές με κυκλικά ανοίγματα χαρίζουν σε όσους ζουν εδώ ησυχία, αλλά και ανοιχτό ορίζοντα.
Το σχεδίασε ο αρχιτέκτονας João Completo, ιδρυτής του γραφείου Cimbre, και ολοκληρώθηκε το 2024 στον δήμο Παλμέλα. Μηχανικός του έργου ήταν ο Luís Teixeira, ενώ την κατασκευή ανέλαβε επίσης το Cimbre. Τις φωτογραφίες υπογράφει ο Francisco Nogueira.
Στην κορυφή του λόφου, στη θέση ενός ερειπίου
Το σπίτι στέκεται στο ψηλότερο σημείο του οικοπέδου, εκεί όπου βρισκόταν ένα παλιό πέτρινο κτίσμα, σχεδόν ερείπιο. Το κτίσμα γκρεμίστηκε, όμως οι πέτρες του δεν πήγαν χαμένες: με αυτές χτίστηκαν οι χαμηλοί μαντρότοιχοι γύρω από το σπίτι. Έτσι το νέο κτίριο δένει με το αγροτικό τοπίο και κρατά κάτι από την ιστορία του τόπου.
Από αυτό το ύψωμα η ματιά φτάνει ως τις προστατευμένες οροσειρές της περιοχής. Για να κερδίσει τον ήλιο και τη θέα, το σπίτι στρέφεται κυρίως προς τον νότο, με μεγάλες τζαμαρίες στην πίσω όψη. Ο δρόμος στα βόρεια και το διπλανό οικόπεδο στα δυτικά μένουν πίσω από συμπαγείς τοίχους.
Τοίχοι που ξεφεύγουν από τη στέγη
Η βασική ιδέα του έργου είναι η σχέση ανάμεσα στους τοίχους και στη στέγη. Η τετράριχτη στέγη είναι ένα απλό, κανονικό σχήμα που ακουμπά πάνω στους τοίχους από μπετόν, ύψους 2,4 μέτρων, και μοιάζει σχεδόν ανεξάρτητη από αυτούς. Οι τοίχοι όμως δεν σταματούν εκεί που τελειώνει η στέγη. Συνεχίζουν προς τα έξω και κλείνουν ανάμεσά τους μικρές υπαίθριες γωνιές.
Έτσι γεννιούνται εξωτερικοί χώροι με διαφορετικό βαθμό ιδιωτικότητας. Ο João Completo μιλά για ένα σπίτι που προσφέρει ταυτόχρονα απομόνωση και ανοιχτωσιά. Στην κάτοψη φαίνεται πώς οι τοίχοι απλώνονται πέρα από τον κεντρικό όγκο και σχηματίζουν αυλές σε κάθε γωνία.
esmarketΣετ Τραπεζαρία Κήπου ArteLibre TENERIFE Καρυδί/Ανθρακί/Φυσικό/Μαύρο Polywood/Αλουμίνιο/Rattan Με 2 Πολυθρόνες 14990754
La RedouteΦωτιστικό εξωτερικού χώρου
Anesis HomeΧαλί Gofis Home Harlow Beige / Graphite black 312 160x230
24homeΣκαμπό μπαρ Fern pakoworld πτυσσόμενο μπεζ pu- ξύλο γκρι - μέταλλο χρωμίου 50x48.5x89-110.5εκ (Σετ 2 Τεμάχια) - PAKO WORLD - 332-000023
La RedouteΜονοθέσιος καναπές κήπου από ξύλο teak Μ110xΠ147xΥ20cm
sticky.grΚΑΣΠΩ ΦΥΣΤΙΚΙ ΤΣΙΜΕΝΤENIO ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ME ΞΥΛΙΝΑ ΠΟΔΙΑ Φ19.5x18.5/28.5cm
Anesis HomeSupergreens Πολυθρόνα Δερμάτινη Teak Μαύρη 63x70x88 εκ.
SpitishopΦωτιστικό Κολώνα - Φανάρι Εξωτερικού Χώρου Heronia Dimitra Black 10-0139
decoshop.grΧΑΛΙ SHINY VELVET 6045/Light Grey Red – 200cm x 290cm
decoshop.grΚαρέκλα Κήπου ArteLibre ATRIUS Γκρι/Μαύρο Μέταλλο/Rattan 61x57x80cm
La RedouteΚαναπές κήπου 5 θέσεων από ξύλο ακακίας Μ88xΠ224xΥ85cm
sticky.grΚΑΣΠΩ ΓΚΡΙ ΤΣΙΜΕΝΤENIO ΠΟΛΥΓΩΝΟ ME ΞΥΛΙΝΑ ΠΟΔΙΑ Φ19.5x18.5/28.5cm
Αυλές με κυκλικά ανοίγματα
Το πιο ποιητικό στοιχείο του σπιτιού είναι οι μισόκλειστες αυλές. Δίπλα στα υπνοδωμάτια και στα μπάνια, οι τοίχοι από μπετόν σχηματίζουν μικρά αίθρια, ενώ μεγάλα κυκλικά και τοξωτά ανοίγματα κόβουν το μπετόν και κάνουν το τοπίο κάδρο. Από το κρεβάτι βλέπεις πρώτα μια μικρή αυλή με φυτά και πίσω της, μέσα από τον κύκλο, το λιβάδι και τους λόφους.
Οι αυλές σπάνε το αυστηρό ορθογώνιο της κάτοψης και δίνουν σε κάθε δωμάτιο το δικό του κομμάτι ουρανού. Τα δωμάτια ανοίγουν στο φως, αλλά μένουν προστατευμένα από τα βλέμματα.
Σαλόνι με τζάκι κάτω από ξύλο σημύδας
Η καθημερινή ζωή συγκεντρώνεται στο κέντρο του σπιτιού. Το καθιστικό και η τραπεζαρία μοιράζονται έναν ενιαίο χώρο, όπου το ταβάνι από ξύλο σημύδας ακολουθεί τις κλίσεις της στέγης και ψηλώνει σαν σκηνή. Το μελί χρώμα του ξύλου ζεσταίνει το γκρίζο μπετόν των τοίχων.
Μπροστά στον τοίχο από μπετόν, ένα μαύρο μεταλλικό τζάκι, ανοιχτό, με λεπτή καμινάδα που ανεβαίνει ως την κορυφή, τραβά το βλέμμα. Συρόμενες τζαμαρίες ανοίγουν σε μια βεράντα με τραπεζαρία εξωτερικού χώρου και στην πισίνα. Όπως λέει ο Completo, η αρχιτεκτονική είναι σύγχρονη, όμως θυμίζει παραδοσιακό σπίτι της εξοχής χάρη στα κεκλιμένα ξύλινα ταβάνια, στο ανοιχτό τζάκι και στους πέτρινους μαντρότοιχους.
Μια κουζίνα κι ένα μπαρ μέσα σε καμπύλη
Δίπλα στο καθιστικό βρίσκεται μια μακρόστενη κουζίνα, οργανωμένη σαν διάδρομος. Την ενώνει με την τραπεζαρία ένα μεγάλο καμπύλο άνοιγμα στον τοίχο από μπετόν, μέσα στο οποίο χωράει ένας ξύλινος πάγκος για πρωινό με ψηλά σκαμπό. Έτσι ο κύκλος των αυλών επιστρέφει και στο εσωτερικό.
Γύρω από το στρογγυλό τραπέζι, ξύλινες καρέκλες, ένα στρογγυλό χαλί από φυτική ίνα και ένα μαύρο κρεμαστό φωτιστικό κρατούν την ίδια ήρεμη παλέτα.
Τρία υπνοδωμάτια σε δύο ήσυχες πτέρυγες
Ο κοινόχρηστος χώρος λειτουργεί σαν σημείο συνάντησης αλλά και σαν διαχωριστικό. Στη μία πλευρά βρίσκεται το κύριο υπνοδωμάτιο και στην άλλη τα δύο υπόλοιπα, ώστε το κύριο δωμάτιο να έχει τη δική του ανεξαρτησία. Τα υπνοδωμάτια είναι λιτά, με γκρίζο μπετόν, ταβάνι από σημύδα, κλινοσκεπάσματα σε χρώμα άμμου και μια τζαμαρία προς την αυλή τους.
Το κύριο υπνοδωμάτιο έχει δίπλα του ντουλάπα-δωμάτιο και το δικό του μπάνιο.
Το μπάνιο είναι από τους πιο όμορφους χώρους του σπιτιού: διπλός νιπτήρας, ελεύθερη μπανιέρα και μια μεγάλη τζαμαρία που βλέπει σε έναν κλειστό κήπο με φυτά. Εδώ το μπετόν θυμίζει τοίχο από παλιό περιβόλι και το μπάνιο μοιάζει να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο μέσα και στο έξω.
Υλικά που γερνούν όμορφα
Η παλέτα είναι μικρή και ειλικρινής. Μέσα κυριαρχούν το εμφανές μπετόν και το ξύλο σημύδας. Έξω, το μπετόν, η στέγη από φυσικό ψευδάργυρο και η επένδυση αλουμινίου που προστατεύει τα κουφώματα επιλέχθηκαν ώστε το σπίτι να παλιώνει με φυσικό τρόπο και να θέλει ελάχιστη συντήρηση. Δίπλα τους, οι πέτρες του παλιού ερειπίου θυμίζουν τι υπήρχε πριν.
Για τον αρχιτέκτονα, τα λίγα υλικά δίνουν στο σπίτι συνοχή και δένουν τους χώρους μεταξύ τους, ενώ η αντίθεση ανάμεσα στην τραχύτητα του μπετόν και στη ζεστασιά του ξύλου ορίζει την ατμόσφαιρα. Αν σου αρέσει αυτός ο συνδυασμός, δες και την κατοικία στον Διόνυσο από μπετόν και πέτρα.
Τι κρατάμε για το σπίτι
Δεν χρειάζεται να χτίσεις σε φυσικό πάρκο για να κρατήσεις κάτι από το House in Serra. Αν σχεδιάζεις μονοκατοικία ή εξοχικό, σκέψου τους εξωτερικούς τοίχους ως προέκταση των δωματίων. Ένας τοίχος που συνεχίζει λίγα μέτρα έξω από το σπίτι αρκεί για μια μικρή, προστατευμένη αυλή, όπου μπορείς να αφήνεις την τζαμαρία ανοιχτή χωρίς να σε βλέπουν οι γείτονες.
Αν μένεις σε διαμέρισμα, κράτα τη λογική των λίγων υλικών. Ξύλο δίπλα σε γκρίζο τοίχο, έπιπλα σε φυσικούς τόνους και υφάσματα στα χρώματα της άμμου φτιάχνουν την ίδια ζεστή, ήρεμη ατμόσφαιρα. Κι αν σε ενέπνευσαν οι αυλές, θα βρεις περισσότερες ιδέες στο άρθρο μας για τη διακόσμηση αυλής.
Τέλος, σκέψου τον ήλιο. Οι μεγάλες τζαμαρίες στον νότο γεμίζουν το σπίτι φως τον χειμώνα, χρειάζονται όμως καλή σκίαση το καλοκαίρι, για να μη ζεσταίνεται ο χώρος.
Η ομάδα πίσω από το έργο
Το Cimbre είναι αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα το Σετούμπαλ της Πορτογαλίας. Ο ιδρυτής του, João Completo, γεννήθηκε το 1991 στη Λισαβόνα και σπούδασε αρχιτεκτονική στη σχολή αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας (FAUL) και, με πρόγραμμα ανταλλαγής, στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (FAUUSP). Από το 2016 ως το 2022 εργάστηκε στο γραφείο SAMI-Arquitectos και το 2024 ίδρυσε το Cimbre. Περισσότερα έργα θα βρεις στο cimbreatelier.com και στο Instagram @cimbre.
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός και κατασκευή: João Completo, Cimbre · Μηχανικός: Luís Teixeira · Εμβαδόν: 180 τ.μ. · Φωτογραφίες: Francisco Nogueira · Serra do Louro, Παλμέλα, Πορτογαλία, 2024 · Πηγή: Cimbre, Dezeen.
